Việt Nam: Doanh nghiệp ô tô cảnh báo Nghị định 101 đe dọa sản xuất và xuất khẩu

Các nhà sản xuất ô tô hàng đầu Việt Nam và hiệp hội ngành hàng đã cảnh báo rằng thuật ngữ không rõ ràng trong Nghị định 101/2026 về kiểm soát chuyển giao công nghệ có thể làm gián đoạn sản xuất trong nước và gây nguy hiểm cho kế hoạch xuất khẩu.

Nghị định này đưa công nghệ sản xuất, lắp ráp xe ô tô đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 5 vào Danh mục hạn chế chuyển giao, và Euro 4 trở xuống vào Danh mục cấm chuyển giao. Các hiệp hội gồm Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), Tập đoàn Thành Công và THACO đã gửi kiến nghị lên chính phủ, cho rằng quy định này tạo ra gánh nặng hành chính không cần thiết và xung đột với lộ trình khí thải hiện hành.

"Rào cản thủ tục này có thể thúc đẩy xu hướng chuyển sang nhập khẩu thay vì tiếp tục đầu tư, nâng cấp sản xuất trong nước," ông Hirata Osamu, Chủ tịch VAMA kiêm Tổng giám đốc Toyota Việt Nam, đang triển khai dự án đầu tư 360 triệu USD tại Việt Nam, nhận định.

Đối với các doanh nghiệp có định hướng xuất khẩu, mối lo còn lớn hơn. Tập đoàn Thành Công, dự kiến xuất khẩu 60.000 xe và linh kiện sang Lào, Myanmar, Kenya, Mexico vào năm 2027, cảnh báo nghị định có thể chặn hợp đồng chuyển giao công nghệ cần thiết cho các dòng xe xuất khẩu. THACO cũng cho rằng quy định áp dụng chung cho thị trường nội địa và xuất khẩu có thể làm giảm cơ hội hội nhập vào chuỗi giá trị ô tô toàn cầu.

Honda Việt Nam, với khoảng 200 nhà cung cấp nội địa, cảnh báo sự gián đoạn chuỗi cung ứng có thể lan rộng, ảnh hưởng đến việc làm. Bộ Khoa học và Công nghệ bảo vệ nghị định, cho rằng nó chỉ nhắm vào chuyển giao công nghệ, không phải sản xuất hiện hữu. Nhưng đại diện ngành cho rằng thuật ngữ quá mơ hồ, tạo ra bất ổn pháp lý và có thể làm giảm sức hấp dẫn đầu tư vào công nghệ cao.