Việt Nam: Bộ đệm dự phòng nợ xấu suy yếu khi rủi ro tín dụng ngoại bảng gia tăng

Theo đánh giá mới của FiinRatings đối với 30 ngân hàng thương mại, rủi ro tín dụng của hệ thống ngân hàng Việt Nam đang gia tăng và không được phản ánh đầy đủ qua tỷ lệ nợ xấu bề nổi.

Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống duy trì ổn định ở mức 1,9% trong nửa đầu năm 2026, nhưng tỷ lệ bao phủ nợ xấu (LLR) giảm xuống khoảng 80%, thấp nhất nhiều năm, do các ngân hàng đẩy mạnh xóa sổ nợ xấu nhanh hơn tốc độ trích lập dự phòng bổ sung. Nợ cần chú ý tăng lên 1,3% tổng dư nợ trong khi tài sản có vấn đề khác ngoài cho vay tăng lên gần 0,5%, đảo chiều xu hướng giảm nhiều năm.

Cam kết tín dụng ngoại bảng – bảo lãnh và thư tín dụng – tăng 24,3% so với cùng kỳ lên 3.243 nghìn tỷ đồng trong nửa đầu năm, cao hơn mức tăng 18% của tín dụng nội bảng. Tỷ lệ tín dụng ngoại bảng quy đổi trên vốn chủ sở hữu tăng lên 1,6 lần từ 1,3 lần nửa cuối năm 2024. Dư nợ bất động sản đạt 5,25 triệu tỷ đồng vào cuối tháng 6, tương đương 26,3% tổng tín dụng toàn hệ thống, trong đó cho vay kinh doanh bất động sản tăng 41% so với cùng kỳ, nhanh gấp đôi mức tăng 20% của cho vay tiêu dùng. Tỷ lệ nợ xấu bất động sản khoảng 2,3-2,4%.

Bộ đệm dự phòng phân hóa mạnh giữa các nhóm ngân hàng. Ngân hàng quốc doanh duy trì tỷ lệ bao phủ tương đối cao 128%, giảm từ 140% năm 2025. Bốn ngân hàng thương mại cổ phần hàng đầu giảm xuống 79,3%, chủ yếu do VPBank chỉ đạt 56%, trong khi Techcombank và ACB lần lượt giữ 126% và 105%. Các ngân hàng thương mại cổ phần khác chỉ có tỷ lệ bao phủ khoảng 57%, với tốc độ hình thành nợ xấu tăng 34% so với cùng kỳ.

FiinRatings cảnh báo khoảng cách giữa lãi phải thu và lãi thực thu có thể là chỉ báo cảnh báo sớm về suy giảm chất lượng tín dụng. Số ngày lãi và phí phải thu trung vị toàn ngành giảm xuống 42 ngày trong quý II từ khoảng 45 ngày năm 2025, nhưng một số ngân hàng quy mô trung bình ghi nhận xu hướng tăng trái chiều. Trong nửa cuối năm 2026, tổ chức xếp hạng dự báo tỷ lệ bao phủ nợ xấu có thể tiếp tục suy giảm, trong khi cơ chế loại trừ tín dụng cho các dự án lớn khỏi hạn mức tăng trưởng có thể khiến tín dụng báo cáo ở mức vừa phải nhưng rủi ro thực tế vẫn mở rộng.