Việt Nam: Nhà đầu tư trái phiếu ngân hàng đối mặt rủi ro mất vốn tiềm ẩn từ công cụ vốn

Nhà đầu tư trái phiếu ngân hàng Việt Nam có thể đối mặt với rủi ro mất vốn ở các mức độ khác nhau tùy vào loại trái phiếu, vị trí trong cấu trúc vốn và các điều khoản hấp thụ tổn thất, thay vì chỉ dựa vào uy tín ngân hàng phát hành hay lãi suất, theo phân tích của VIS Rating.

Trái phiếu ngân hàng chiếm khoảng 46% tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp đang lưu hành, trong đó trái phiếu cấp 2 chiếm gần 60% với quy mô hơn 400.000 tỷ đồng. Trái phiếu vốn cấp 1 bổ sung (AT1) có thể có thời hạn vĩnh viễn, cho phép ngân hàng hủy trả lãi và có cơ chế chuyển đổi thành vốn cổ phần hoặc giảm giá trị ghi sổ khi tỷ lệ vốn cấp 1 phổ thông (CET1) xuống dưới 5,125%.

Nghiên cứu của Moody's về 221 định chế tài chính tại 38 quốc gia giai đoạn 2007–2015 cho thấy khi ngân hàng gặp khó khăn, chủ nợ thứ cấp và thậm chí chủ nợ cao cấp vẫn có thể chịu thiệt hại tùy điều khoản từng công cụ. VIS Rating ghi nhận trong mẫu 284 trái phiếu cao cấp không tài sản bảo đảm kỳ hạn ba năm phát hành từ 2023 đến nửa đầu 2026, chênh lệch lợi suất của trái phiếu xếp hạng nội bộ 'AA' ở khoảng 280–320 điểm cơ bản so với trái phiếu chính phủ, trong khi một số trái phiếu hạng 'A' có mức chênh lệch không quá 300 điểm cơ bản, cho thấy khoảng cách lợi suất chưa rõ ràng.

Trường hợp SCB cho thấy khoảng cách giữa số liệu công bố và thực tế. Báo cáo sáu tháng đầu năm 2017 của SCB ghi nhận tỷ lệ nợ xấu 0,6% và tỷ lệ an toàn vốn (CAR) 10,1%, trong khi thanh tra tháng 8/2017 phát hiện nợ xấu lên 35,9% và CAR âm 4,2%.

Chỉ 2 trong 28 ngân hàng Việt Nam được xếp hạng tín nhiệm, tương đương khoảng 7%, thấp hơn nhiều so với Thái Lan khoảng 60% và Malaysia, Hàn Quốc, Trung Quốc đều trên 75%. Nhà đầu tư cần xem xét chất lượng tài sản, năng lực tài chính và điều khoản phát hành thay vì chỉ dựa vào lãi suất hay uy tín ngân hàng.