Việt Nam: Đà tăng lợi nhuận ngân hàng chưa đồng nghĩa chu kỳ bền vững, BSC cảnh báo

Ông Phan Quốc Bửu, Giám đốc Trung tâm Phân tích, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), cho rằng đà tăng lợi nhuận của các ngân hàng trong quý III/2026 chưa đồng nghĩa với một chu kỳ tăng trưởng bền vững.

Theo ông Bửu trả lời Báo Đầu tư Chứng khoán, động lực đến từ ba nhóm chính: dư nợ tăng nhanh giúp thu nhập lãi thuần cải thiện, biên lãi ròng (NIM) dần lấy lại mặt bằng sau giai đoạn suy giảm, và thu nhập ngoài lãi từ phí thanh toán, bảo hiểm, ngân hàng đầu tư và thu hồi nợ đã xử lý. Tuy nhiên, động lực lớn nhất vẫn là tăng trưởng quy mô, một phần đến từ hiệu ứng nền thấp. So với quý II/2026, kết quả của nhiều ngân hàng có thể chỉ tương đương, thậm chí thấp hơn khi áp lực trích lập quay lại, ông lưu ý.

Các tổ chức tín dụng kỳ vọng tín dụng cả năm tăng 16,4%, huy động vốn chỉ tăng 14,3%, tạo khoảng cách chênh lệch lên hơn 2,7 triệu tỷ đồng, gây áp lực thanh khoản và đẩy lãi suất huy động tăng. Dù vậy, ông Bửu cho rằng kiểm soát hạn mức tín dụng chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước có thể gián tiếp cải thiện thanh khoản. Các ngân hàng cũng đang tăng phát hành giấy tờ có giá và sử dụng vốn liên ngân hàng hoặc vốn vay quốc tế — kênh có chi phí cao hơn.

Tác động lên NIM sẽ phân hóa: ngân hàng quốc doanh và có tỷ lệ CASA cao ít chịu ảnh hưởng, trong khi ngân hàng có tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) ở ngưỡng cho phép và CASA thấp sẽ chịu áp lực lớn. Chi phí dự phòng và nợ xấu tăng cho thấy ngân hàng đang ghi nhận rủi ro chủ động hơn, nhưng lãi và phí dự thu tăng nhanh phản ánh một phần lợi nhuận chưa chuyển hóa thành dòng tiền, đặc biệt từ nhóm khách hàng vay mua nhà, doanh nghiệp vừa và nhỏ và doanh nghiệp bất động sản.

Ông Bửu chỉ ra ba biến số then chốt cho quý IV/2026 và năm 2027: mặt bằng lãi suất và thanh khoản, chất lượng tài sản, và cầu tín dụng thực. Ông khuyến nghị ngân hàng ưu tiên củng cố bộ đệm dự phòng và vốn, bảo vệ NIM, sau đó mới tăng trưởng tín dụng có chọn lọc. Nhà đầu tư nên theo dõi tăng trưởng lợi nhuận trước trích lập, tỷ lệ nợ xấu hình thành mới, tỷ lệ bao phủ nợ xấu, tỷ trọng lãi dự thu, tỷ lệ CASA và mức độ phụ thuộc vào thu nhập bất thường.