Ngân hàng Việt Nam đối mặt với làn sóng gian lận ứng dụng AI khi thanh toán số tăng mạnh

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cảnh báo gian lận trong thanh toán ngày càng gắn chặt với trí tuệ nhân tạo (AI), khi Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng khẳng định an ninh, an toàn là điều kiện tiên quyết của đổi mới sáng tạo ngành ngân hàng.

Tính đến ngày 21/9/2026, hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro gian lận trong thanh toán (SIMO) của NHNN đã cảnh báo hơn 5,4 triệu lượt khách hàng, trong đó hơn 1,8 triệu lượt đã tạm dừng hoặc hủy giao dịch với tổng số tiền hơn 6.000 tỷ đồng. Cảnh báo được đưa ra sau một loạt vụ tấn công mạng nhằm vào 5 ngân hàng lớn tại Hàn Quốc, trong đó Shinhan Bank bị rò rỉ dữ liệu 25.000 khách hàng, nghi sử dụng công cụ AI.

Đến cuối năm 2025, gần 89% người Việt Nam trưởng thành có tài khoản ngân hàng và giá trị thanh toán không dùng tiền mặt gấp 28 lần GDP. Trong 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận hơn 21 tỷ giao dịch không dùng tiền mặt với tổng giá trị gần 261 triệu tỷ đồng, tăng 34,56% về số lượng và 13,26% về giá trị so với cùng kỳ. Đến cuối tháng 9/2026, toàn ngành đã đối chiếu gần 175 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân và gần 3 triệu hồ sơ khách hàng tổ chức với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Trung tâm Đào tạo, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) cho rằng chuyển đổi số mở ra cơ hội nhưng cũng kéo theo rủi ro mới, khi AI khiến các phương thức tấn công tinh vi hơn. Ông Hà Hải Quang, Giám đốc Tư vấn Rủi ro, KPMG Việt Nam cũng nhận định các hình thức gian lận ngày càng gắn chặt với công nghệ số và AI. Các chuyên gia cho rằng ngân hàng cần chuyển từ phát hiện giao dịch bất thường sang nhận diện toàn bộ chuỗi hành vi, từ phòng thủ bị động sang quản trị rủi ro chủ động.