Việt Nam: Ngân hàng đối mặt nghịch lý lãi suất tiết kiệm dù NHNN yêu cầu hạ lãi suất

Các ngân hàng Việt Nam đang đối mặt với nghịch lý ngày càng lớn khi biểu lãi suất tiết kiệm chính thức có vẻ ôn hòa trong khi lãi suất thực tế trả cho người gửi tiền vẫn ở mức cao, bất chấp chỉ thị của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) yêu cầu các ngân hàng giảm ít nhất 0,5% lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Chỉ thị của NHNN ban hành ngày 18/10 đe dọa cắt giảm hạn mức tín dụng đối với các ngân hàng không tuân thủ. Đến ngày 27/10, mức niêm yết cao nhất trên thị trường chỉ còn 7,9%/năm tại Saigonbank cho kỳ hạn 13 tháng, giảm so với đỉnh 9,5–10%/năm của tuần trước đó. Tuy nhiên, khảo sát của VnBusiness cho thấy lãi suất ưu đãi thực tế phổ biến vẫn quanh 8–9%/năm, cao hơn từ 1 đến 3%/năm so với lãi suất niêm yết.

Các ứng dụng ngân hàng số đã trở thành kênh để lách quy định. Ví dụ, Vietcombank niêm yết trực tuyến kỳ hạn 6–12 tháng ở mức 3–5,4%/năm, nhưng khách gửi từ 3 triệu đồng trên ứng dụng có thể hưởng lãi suất thực tế tới 6,8%/năm. SHB công bố mức trần khoảng 6%/năm song lại áp dụng tới 8,1–8,3%/năm cho khoản gửi từ 1 triệu đồng qua app. MB công khai kỳ hạn 12 tháng chỉ 5,8%/năm, nhưng việc gắn mã voucher “sinh nhật” cho món tiền từ 10 triệu đồng sẽ giúp người gửi nhận về mức 8,2%/năm.

"Mệnh lệnh hành chính có thể ghìm biểu lãi suất trên văn bản, nhưng không thể xóa bỏ quy luật cung cầu tự nhiên," một chuyên gia tài chính được trích dẫn cho biết. Chênh lệch giữa tín dụng và huy động hiện lên tới 1,5 triệu tỷ đồng trong bối cảnh mùa cao điểm giải ngân quý IV, tổng dư nợ nền kinh tế đã vượt mốc 20 triệu tỷ đồng. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, thừa nhận khó khăn lớn nhất là hạ lãi suất đầu vào nhưng vẫn phải bảo đảm lợi ích của người gửi tiền.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, TS. Đào Minh Tú, cùng nhiều chuyên gia đều đồng thuận lãi suất chỉ có thể hạ bền vững khi áp lực cung ứng vốn trung và dài hạn được san sẻ khỏi vai các ngân hàng thương mại. ĐBQH Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) phát biểu tại Quốc hội ngày 28/10 chỉ rõ sự lệch pha nguy hiểm trong cấu trúc tài chính quốc gia: có tới 80% vốn dân doanh phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, khiến các tổ chức tín dụng phải lấy nguồn vốn ngắn hạn để gánh các khoản vay trung và dài hạn. Ông kêu gọi thị trường chứng khoán phải đảm nhiệm vai trò cung cấp vốn trung và dài hạn.