Việt Nam: Không phải ngân hàng nào cũng có dư địa giảm lãi suất cho vay

Các ngân hàng Việt Nam có khả năng giảm lãi suất cho vay không đồng đều sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, khi phải cân đối chi phí vốn, biên lợi nhuận và chất lượng tín dụng, theo các chuyên gia.

Các ngân hàng có nguồn tiền gửi ổn định, chi phí vốn cạnh tranh, chất lượng tín dụng tốt và nguồn thu dịch vụ đa dạng có nhiều dư địa giảm lãi suất hơn, trong khi các ngân hàng phải trả lãi suất huy động cao, chịu sức ép lên biên lãi ròng hoặc có chi phí hoạt động lớn sẽ khó điều chỉnh hơn, ông Nguyễn Quang Huy, Trưởng khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho biết. Tiến sĩ Lê Hồng Hạnh, Giảng viên ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam, chỉ ra những ngân hàng có tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao sẽ có dư địa giảm lãi suất nhiều hơn, dẫn chứng Techcombank 35%, MB 34,4% và Vietcombank 32,8%, cao hơn nhiều so với mức bình quân ngành 14,7%. Riêng Vietcombank còn duy trì tỷ lệ nợ xấu chỉ 0,61% và tỷ lệ bao phủ nợ xấu 279%, mức cao hàng đầu ngành.

Áp lực giảm lãi suất cũng phản ánh sự căng thẳng giữa tăng trưởng huy động và tín dụng: tính đến cuối tuần trước, số dư huy động vốn tăng 11,22% so với đầu năm trong khi tín dụng tăng 11,44%, khiến các ngân hàng phải tính toán thận trọng hơn về nguồn vốn và thanh khoản, theo Thống đốc Phạm Đức Ấn. Lãi suất tiền gửi mới bình quân đã lên 6,38%/năm, còn lãi suất cho vay bình quân tháng 8 ở mức 8,4-10,7%/năm, khiến việc giảm 1,5-2 điểm phần trăm tạo sức ép lên biên lợi nhuận, bà Hạnh nói. Sức ép này lớn nhất với nhóm ngân hàng quốc doanh có chênh lệch lãi suất chỉ khoảng 1% đến dưới 3% và các ngân hàng tầm trung có tỷ lệ nợ xấu trên 3% với tỷ lệ bao phủ dưới 60%.

Dù lãi suất giảm, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng, bà Hạnh lưu ý, vì ngân hàng thiếu thông tin để đánh giá khả năng trả nợ nên thường dựa vào tài sản bảo đảm. Báo cáo của FiinGroup công bố tháng 8 cho thấy chỉ 20,5% doanh nghiệp SME vay được vốn ngân hàng, so với 61,4% ở nhóm doanh nghiệp lớn, trong khi gói tín dụng ưu đãi trị giá 409.000 tỷ đồng do 19 ngân hàng triển khai mới giải ngân được 18.600 tỷ đồng, chưa đến 5% quy mô. Trong số 162.000 doanh nghiệp đã hoạt động trên 5 năm nhưng chưa từng vay vốn ngân hàng, gần một nửa có dòng tiền kinh doanh dương, bà Hạnh chỉ ra khoảng trống trong việc thu thập thông tin và đánh giá tín nhiệm.

Bà Hạnh cho rằng việc giảm lãi suất nên là cầu nối, không phải giải pháp kéo dài, cảnh báo khi CPI tháng 9 của Việt Nam tăng 5,08% và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang trong chu kỳ tăng lãi suất, duy trì áp lực giảm lãi suất quá lâu có thể méo mó giá vốn và gia tăng rủi ro ở các ngân hàng yếu.