Việt Nam: Ngân hàng cần cải thiện chất lượng tín dụng để hạ lãi suất bền vững

Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Lộc, Trường Đại học Phenikaa, việc đưa mặt bằng lãi suất cho vay đi xuống bền vững không chỉ phụ thuộc vào giảm lãi suất huy động mà còn vào việc ngân hàng phân bổ dòng vốn hiệu quả và giảm chi phí rủi ro.

Ông Lộc nêu ba điều kiện để hạ mặt bằng lãi suất cho vay trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước đã định hướng giảm lãi suất trong những tháng cuối năm 2026. Thứ nhất, tăng trưởng tín dụng phải tương thích với khả năng huy động nguồn vốn ổn định, bởi nhu cầu vốn tăng nhanh buộc các ngân hàng cạnh tranh tiền gửi, đặc biệt là vốn trung và dài hạn. Thứ hai, phải duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và củng cố niềm tin vào đồng Việt Nam, vì áp lực mất giá hoặc chênh lệch lãi suất VND - USD kém hấp dẫn sẽ thu hẹp dư địa giảm lãi suất huy động.

Thứ ba, phải cải thiện chất lượng tín dụng và giảm chi phí rủi ro, bởi lãi suất cho vay ngoài chi phí huy động và chi phí hoạt động còn gồm chi phí vốn tự có, phần bù rủi ro tín dụng và lợi nhuận kỳ vọng. Khi nợ xấu gia tăng, ngân hàng phải trích lập dự phòng nhiều hơn, nên lãi suất với khách hàng rủi ro cao khó giảm tương ứng. Ông cho rằng ngân hàng cần xây dựng cơ cấu huy động ổn định phù hợp kỳ hạn danh mục tín dụng, phát triển tiền gửi thanh toán và tiền gửi từ hoạt động sản xuất - kinh doanh, đồng thời đánh giá đúng tính ổn định thực tế của từng nguồn vốn thay vì chỉ chi phí.

Về quản trị thanh khoản, ông Lộc cho rằng không nên đánh giá hiệu quả ngân hàng chỉ bằng tốc độ tăng trưởng dư nợ mà cần xem chất lượng tài sản, khả năng thu hồi nợ và năng lực chịu đựng rủi ro. Cần giải phóng vốn bị giam trong dự án kém hiệu quả, đẩy mạnh xử lý nợ xấu, kiểm soát đảo nợ không đúng quy định và tăng cường thẩm định dựa trên dòng tiền trả nợ. Mức độ và tốc độ giảm lãi suất sẽ phụ thuộc thanh khoản và chi phí huy động vốn, diễn biến lạm phát - tỷ giá - điều kiện tiền tệ quốc tế, cùng chất lượng tín dụng và cạnh tranh giữa các ngân hàng; ông nghiêng về khả năng lãi suất giảm từng bước và phân hóa thay vì đồng loạt.