Việt Nam: Thị trường trái phiếu cần trở thành 'lốp dự phòng' cho hệ thống ngân hàng

Theo các chuyên gia, thị trường trái phiếu có ba vai trò then chốt đối với Việt Nam: tạo kênh cung ứng vốn dự phòng khi tín dụng ngân hàng gián đoạn; hình thành đường cong lợi suất chuẩn để định giá rủi ro; chia sẻ gánh nặng cung ứng vốn trung và dài hạn với hệ thống ngân hàng, qua đó giảm rủi ro chênh lệch kỳ hạn.

Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Nghiên cứu Chính sách vĩ mô, Trường Đại học VinUni, ví thị trường trái phiếu như "chiếc lốp dự phòng" của hệ thống ngân hàng, dẫn quan điểm của cựu Chủ tịch Fed Ben Bernanke. Ông dẫn chứng cuộc khủng hoảng năm 2008 tại Mỹ, thị trường trái phiếu vẫn hoạt động khi ngân hàng gặp khó, trong khi cuộc khủng hoảng năm 1997 ở châu Á cho thấy các nền kinh tế thiếu thị trường trái phiếu phát triển đã chịu tác động nghiêm trọng hơn.

Ông Phạm Phú Khôi, Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), chỉ ra vòng luẩn quẩn: ngân hàng vẫn là nhà đầu tư trái phiếu lớn nhất, đồng thời cung cấp dịch vụ phát hành, phân phối và bảo lãnh. Dù doanh nghiệp huy động vốn qua tín dụng hay trái phiếu, vai trò của ngân hàng vẫn rất lớn.

Tiến sĩ Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh Việt Nam chưa có đường cong lãi suất tham chiếu chuẩn, khiến ngân hàng định giá rủi ro quá cao, đẩy lãi suất cho vay lên. Ông cho rằng lợi suất trái phiếu Chính phủ Việt Nam thấp hơn Mỹ là bất hợp lý, do nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu từ các tổ chức tín dụng rất lớn. Phát triển thị trường trái phiếu không chỉ tăng quy mô phát hành mà cần hình thành mức lãi suất tham chiếu đáng tin cậy, cùng với lực lượng nhà đầu tư tổ chức dài hạn ngoài hệ thống ngân hàng.