Việt Nam: Công ty chứng khoán đối mặt rủi ro tập trung tín dụng, VIS Rating cảnh báo

Theo VIS Rating, việc cho vay ký quỹ tập trung vào một số khách hàng lớn và đầu tư mạnh vào trái phiếu doanh nghiệp — đặc biệt là trái phiếu bất động sản — đã làm gia tăng rủi ro tập trung tín dụng đối với các công ty chứng khoán Việt Nam.

Nhóm công ty chứng khoán liên kết ngân hàng như TCBS, VPBanks, HDBS và TPBS đã mở rộng cho vay cho một vài khách hàng lớn và gia tăng nắm giữ trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản lớn. Tỷ lệ khẩu vị rủi ro toàn ngành tăng lên 21% vào cuối tháng 6/2026 từ mức 19% cuối năm 2025. Các công ty nắm giữ trái phiếu của doanh nghiệp bất động sản và nghỉ dưỡng đang gặp khó khăn — bao gồm TPBS và VNDirect — sẽ mất nhiều thời gian hơn để thu hồi đầu tư do lãi suất cao làm suy giảm dòng tiền của tổ chức phát hành và làm chậm quá trình xử lý tài sản bảo đảm.

Tỷ suất sinh lời trên tài sản bình quân (ROAA) toàn ngành giảm mạnh từ 5,6% trong năm 2025 xuống còn 4,3% trong nửa đầu năm 2026, do chi phí vốn tăng và lợi nhuận tự doanh suy giảm. Trong số 27 công ty được phân tích, 14 công ty đối mặt với rủi ro không hoàn thành kế hoạch lợi nhuận năm 2026. Các công ty lớn có thu nhập phí tư vấn trái phiếu ổn định (HDBS, TCBS, VPBanks) hoặc lợi nhuận ổn định từ đầu tư trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi (SSI, VPS) duy trì được khả năng sinh lời tốt hơn. Các công ty quy mô vừa và nhỏ có danh mục cổ phiếu lớn (VIX, SHS, VDSC) chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

VIS Rating kỳ vọng rủi ro tập trung tín dụng tiếp tục gia tăng trong nửa cuối năm 2026. Các công ty chứng khoán đã huy động thành công 40.000 tỷ đồng vốn mới trong nửa đầu năm, giúp tỷ lệ đòn bẩy toàn ngành giảm xuống 2,2 lần từ 2,4 lần cuối năm 2025, nhưng dự báo sẽ tăng trở lại 2,4 lần vào cuối năm. Các công ty đang tiệm cận giới hạn quy định — bao gồm BSC, VietinBank Securities, TCBS và HDBS — sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì tăng trưởng lợi nhuận nếu không huy động thêm vốn trong nửa cuối năm, VIS Rating cảnh báo.