Việt Nam xem xét xây dựng nhà máy lọc dầu thứ ba để xử lý dầu thô nặng Canada

Canada đang tăng cường xuất khẩu dầu sang châu Á trong bối cảnh xung đột Trung Đông làm gián đoạn dòng chảy năng lượng, nhưng cơ sở hạ tầng của các nhà máy lọc dầu ở Đông Nam Á không tương thích với dầu thô nặng của Canada, hạn chế khả năng tiếp nhận trong khu vực.

Canada đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sau khi hoàn tất mở rộng đường ống Trans Mountain vào năm 2024, mileston đánh dấu sự chuyển hướng khỏi thị trường Mỹ vốn là điểm đến chính trước đó. Xuất khẩu dầu thô của Canada sang các thị trường ngoài Mỹ đã tăng vọt lên 7,2 tỷ USD trong năm 2025, trung bình khoảng 430.000 thùng/ngày, từ mức gần như bằng không, theo ông Barrett Bingley, Giám đốc khu vực châu Á tại quỹ APF Canada.

Trong số khoảng 640 tàu chở dầu được xếp hàng tại cảng biển Westridge ở Vancouver từ tháng 5/2024 đến tháng 7/2026, khoảng 2/3 đã đến châu Á, dữ liệu từ dự án Trans Mountain cho thấy. Phần lớn đến Trung Quốc, nhưng riêng trong khu vực Đông Nam Á chỉ có 6 tàu đến Singapore và 2 tàu đến Brunei. Đa số nhà máy lọc dầu trong khu vực được thiết kế để xử lý dầu thô trung bình từ Trung Đông, hoặc dầu trong nước nhẹ đến ngọt trung bình như trường hợp Indonesia. Dầu thô Canada từ đường ống Trans Mountain là loại dầu nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao và có chỉ số axit tổng cao, đòi hỏi năng lực lọc dầu chuyên biệt mà phần lớn Đông Nam Á chưa có.

Tại Việt Nam, các cuộc thảo luận đang diễn ra về một nhà máy lọc dầu thứ ba – một tổ hợp hóa dầu tích hợp có khả năng xử lý các loại dầu thô nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao của Canada, nhằm giúp Việt Nam tiếp cận nguồn cung đa dạng hơn, theo ông Bingley. Hai nhà máy lọc dầu hiện tại của Việt Nam không được thiết kế cho loại dầu này. Các khách hàng tiềm năng khác trong khu vực bao gồm Thaioil Sriracha của Thái Lan, Khu phức hợp tích hợp Pengerang ở Malaysia và nhà máy lọc dầu Balikpapan của Indonesia, nhưng các nâng cấp cần thiết dự kiến không hoàn tất trước năm 2028.

Lo ngại về an ninh năng lượng đang thúc đẩy các cuộc thảo luận về đa dạng hóa nguồn nguyên liệu mặc dù những trở ngại về kinh tế và hạ tầng. Sản lượng dầu của Canada dự kiến sẽ vượt mức kỷ lục 5,3 triệu thùng/ngày của năm ngoái vào năm 2026, và nước này hồi tháng 7 đã công bố kế hoạch xây thêm đường ống dẫn dầu từ Alberta đến bờ biển Thái Bình Dương. Các nguồn cung thay thế cho Đông Nam Á bao gồm Mỹ, Mỹ Latinh và châu Phi, dù thời gian vận chuyển từ các khu vực như Brazil hay Guyana dài hơn, kéo theo chi phí cao hơn.