Việt Nam: Thị trường trái phiếu doanh nghiệp chuyển dịch dưới các quy định ngân hàng mới

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam hướng tới chất lượng phát hành, niêm yết và xếp hạng tín nhiệm độc lập cao hơn dưới Thông tư 50/2026 của Ngân hàng Nhà nước, có hiệu lực từ ngày 1/12/2026.

Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 50 ngày 30/9/2026, đặt ra yêu cầu về cấp tín dụng, thanh khoản và quản trị rủi ro đối với ngân hàng. Theo Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam, đến ngày 28/8/2026, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành đạt gần 349.000 tỷ đồng, trong đó phát hành riêng lẻ 296.000 tỷ đồng, chiếm 85%; phát hành ra công chúng 53.000 tỷ đồng, tương đương 15%; trái phiếu do ngân hàng thương mại phát hành chiếm 54% tổng thị trường.

Thông tư giới hạn dư nợ cấp tín dụng cho khách hàng đầu tư, kinh doanh trái phiếu doanh nghiệp ở thời hạn tối đa một năm, yêu cầu tỷ lệ nợ xấu dưới 3% và tổng dư nợ mục đích này không vượt 5% vốn điều lệ hoặc vốn được cấp. Ngân hàng không được cấp tín dụng để đầu tư trái phiếu chưa niêm yết, trái phiếu do chính ngân hàng hoặc công ty con phát hành, hoặc khi tài sản bảo đảm là trái phiếu do tổ chức tín dụng, bên liên quan hay chính doanh nghiệp vay vốn phát hành.

Theo cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi với mức trần 95%, dư đầu tư trái phiếu doanh nghiệp thông thường bị loại khỏi mẫu số, còn trái phiếu ngân hàng chỉ được tính khi đáp ứng điều kiện vốn cấp 2. Trái phiếu đáp ứng điều kiện niêm yết, xếp hạng tín nhiệm độc lập và biến động giá có thể vào nhóm tài sản thanh khoản cao cấp 2A hoặc 2B khi tính tỷ lệ khả năng chi trả; tỷ lệ khả năng chi trả và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng bắt buộc áp dụng từ 1/10/2028, khởi điểm 50% và 90%, đạt 100% lần lượt vào năm 2033 và 2030. Ngân hàng đạt 100% cả hai tỷ lệ có thể được miễn trần LDR 95%.

Các quy định nhằm hạn chế sở hữu chéo và củng cố phát hành trái phiếu ngân hàng; một số cổ phiếu VN30 đáp ứng điều kiện thanh toán bù trừ tập trung, chủ thể phát hành và biến động giá có thể được tính vào HQLA cấp 2B với hệ số 50%. Bloomberg Businessweek Vietnam đánh giá khoảng cách để nhiều trái phiếu đáp ứng tiêu chuẩn vẫn còn đáng kể, nên quá trình chuyển đổi phụ thuộc vào khả năng thích ứng của doanh nghiệp phát hành.