Việt Nam: Hiệp định VEFTA mở rộng dư địa thuế quan nhưng doanh nghiệp cần tuân thủ

Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và khối Mậu dịch tự do châu Âu (VEFTA) được ký tại Hà Nội ngày 18/10/2026, mở rộng cơ hội thuế quan cho hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ, nhưng doanh nghiệp phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và các tiêu chuẩn tuân thủ khắt khe để được hưởng ưu đãi.

Hiệp định, kết thúc đàm phán ngày 2/7/2026, đang chờ phê chuẩn và chưa có hiệu lực tính đến đầu tháng 11/2026. Khi có hiệu lực, các nước EFTA sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với hàng công nghiệp, cá và sản phẩm biển có xuất xứ Việt Nam, trong khi Việt Nam sẽ xóa phần lớn thuế đối với hàng công nghiệp và thủy sản từ EFTA trong lộ trình tối đa 11 năm. Thuế nông sản được xây dựng theo biểu riêng của từng nước.

Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 4,8 tỷ euro, Việt Nam thặng dư khoảng 2,5 tỷ euro chưa tính giao dịch vàng. Các nhóm hàng xuất khẩu chính gồm máy móc điện, giày dép - may mặc và máy móc cơ khí.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), cho biết doanh nghiệp cần chuẩn bị năng lực thâm nhập thị trường, chất lượng sản phẩm, chuyển đổi xanh, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm xã hội. Hiệp định cho phép cộng gộp xuất xứ giữa các bên và mở rộng với một số nguyên liệu phi nông nghiệp từ ASEAN hoặc EU, nhưng lợi ích không tự động — doanh nghiệp phải xác định mã HS, quy tắc cụ thể, chứng minh nguồn nguyên liệu và duy trì hồ sơ đúng để tránh mất ưu đãi hoặc bị chậm thông quan.