Việt Nam: Xuất khẩu điện tử đạt 160 tỷ USD nhờ làn sóng AI

Kim ngạch xuất khẩu máy móc điện và điện tử của Việt Nam đạt 160 tỷ USD trong năm 2025, tương đương khoảng 30% GDP, trong bối cảnh làn sóng bùng nổ điện tử do AI thúc đẩy đang củng cố hoạt động sản xuất trên khắp châu Á.

Các chuyên gia kinh tế của HSBC cho biết Việt Nam đã xây dựng được năng lực điện tử vững chắc trong nhiều năm, cung cấp tủ mạng máy chủ và bảng mạch in giúp các trung tâm dữ liệu vận hành, đồng thời ngày càng tham gia sâu hơn vào lắp ráp và kiểm thử bán dẫn gia công — công đoạn xử lý hậu kỳ then chốt đối với các chip dùng trong trung tâm dữ liệu AI. Việt Nam hiện chưa sản xuất chip logic tiên tiến nhất hoặc bộ nhớ băng thông cao.

Các nhà sản xuất nước ngoài đã thúc đẩy đà tăng trưởng đó. Các doanh nghiệp Hàn Quốc như Samsung và LG đã xây dựng những cụm công nghiệp quy mô lớn cùng hệ sinh thái nhà cung ứng, trong khi tổng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Trung Quốc đại lục vào Việt Nam đạt 9 tỷ USD trong 3 năm qua, đưa Việt Nam thành một trong những điểm đến tiếp nhận vốn từ Trung Quốc lớn nhất Đông Nam Á. Chỉ số nhà quản trị mua hàng lĩnh vực điện tử của Việt Nam cho thấy hoạt động bền bỉ và đơn hàng mở rộng ở điện tử công nghiệp, điện tử tiêu dùng và máy tính.

Không nền kinh tế nào ở Đông Nam Á ghi nhận mức tăng nhập khẩu linh kiện trung gian từ Trung Quốc đại lục nhiều như Việt Nam, các chuyên gia viết, đồng thời cho rằng Việt Nam hưởng lợi khi Trung Quốc chuyển từ “công xưởng của thế giới” thành “công xưởng của các nhà máy của thế giới”. Sức hấp dẫn của Việt Nam với các nhà sản xuất Trung Quốc một phần nằm ở năng lực điện tử hình thành từ dòng vốn Hàn Quốc trước đây, cùng lực lượng lao động tương đối trẻ, chi phí thấp và kỹ năng phù hợp.

Việt Nam vẫn chủ yếu đảm nhiệm khâu lắp ráp cuối cùng, trong khi các công ty Trung Quốc và Hàn Quốc cung cấp linh kiện, thiết bị có giá trị gia tăng cao hơn. HSBC, một ngân hàng của Anh, cho rằng những tác động lan tỏa tích cực chưa thực sự được đảm bảo, mối lo ngại của nhà đầu tư về chi tiêu vốn và khả năng sinh lời đang gia tăng, còn việc mở rộng trung tâm dữ liệu đối mặt những hạn chế ngày càng nghiêm ngặt về năng lượng, đất đai, nguồn nước, quy định quản lý và năng lực sản xuất. Ông Frederic Neumann, Chuyên gia Kinh tế trưởng khu vực châu Á và Đồng Trưởng bộ phận Nghiên cứu Đầu tư Toàn cầu khu vực châu Á của HSBC, cùng ông Justin Feng, Chuyên gia kinh tế khu vực châu Á của HSBC, cho rằng bước đi tiếp theo của Việt Nam là tiếp tục vươn lên trong các chuỗi cung ứng công nghiệp, phát triển sâu hơn mạng lưới nhà cung ứng trong nước và tiếp thu thêm bí quyết kỹ thuật cũng như kinh nghiệm thương mại từ nước ngoài. Trong thập kỷ qua, Việt Nam ghi nhận mức gia tăng độ phức tạp của cơ cấu xuất khẩu nhiều nhất châu Á, chủ yếu nhờ lĩnh vực điện tử.