Việt Nam: Xuất khẩu điện tử đạt 101 tỷ USD, nhưng giá trị giữ lại còn hạn chế

Xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện của Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 101 tỷ USD, trong khi nhập khẩu cùng nhóm hàng khoảng 161,6 tỷ USD, theo Tổng cục Thống kê.

Thâm hụt thương mại của nhóm hàng này cho thấy khoảng cách giữa quy mô xuất khẩu và năng lực tạo giá trị trong nước. Hơn 80.000 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực điện tử, tạo việc làm cho khoảng 1,9 triệu lao động và đóng góp trên 30% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Tuy nhiên, nhiều linh kiện, vật liệu và sản phẩm công nghệ cao vẫn phải nhập khẩu để phục vụ sản xuất, lắp ráp và tái xuất, hạn chế phần giá trị trực tiếp do doanh nghiệp Việt Nam tạo ra.

PGS.TS Nguyễn Văn Thi, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam cho rằng, cơ hội không nằm ở việc có thêm nhà máy mà nằm ở việc doanh nghiệp Việt Nam có thể đứng ở vị trí nào trong nhà máy đó và trong chuỗi cung ứng phía sau. Ông cho rằng Việt Nam nên tập trung nguồn lực vào các linh kiện, vật liệu và công đoạn có thể hình thành năng lực sản xuất trong nước, thay vì theo đuổi toàn bộ chuỗi giá trị.

Một điểm nghẽn lớn của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là đầu ra chưa ổn định. Thiếu đơn hàng đủ lớn và dài hạn khiến doanh nghiệp khó mạnh dạn đầu tư máy móc, dây chuyền và công nghệ mới. Vốn là bài toán khó vì tài sản chủ yếu là máy móc, dây chuyền và hợp đồng tương lai, ít được chấp nhận làm tài sản thế chấp truyền thống. Chính sách hỗ trợ cần tổng thể, bao gồm tín dụng, thuế, đổi mới công nghệ, tự động hóa, chuyển đổi số và làm chủ công nghệ lõi, theo ông Thi.