Việt Nam - EU: Chuyển lợi thế thương mại thành sức bật chuỗi giá trị

Kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - EU trong 9 tháng năm 2026 đạt trên 65 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái công bố con số này tại diễn đàn hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam - EU tổ chức ngày 4/11 tại Hà Nội, sau hơn 6 năm thực thi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). EU là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam, thị trường xuất khẩu lớn thứ ba và nhập khẩu lớn thứ sáu, trong khi Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN. Thứ trưởng cho rằng khi ưu đãi thuế quan dần trở thành lợi thế chung, sức cạnh tranh phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, công nghệ, tiêu chuẩn môi trường và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng.

Ông Noel Clehane, Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC), cho rằng Việt Nam cần thu hút dòng vốn chất lượng cao, mang theo công nghệ, chuyên môn, hỗ trợ nhân lực và tăng liên kết với doanh nghiệp trong nước. Ông nhấn mạnh tính bền vững ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh, với sản xuất sạch hơn, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh mở ra dư địa hợp tác đáng kể. Thứ trưởng Lương Hoàng Thái cho biết Việt Nam kỳ vọng các đối tác châu Âu tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và đầu tư vào chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, năng lượng và kinh tế tuần hoàn, đồng thời mong muốn thúc đẩy Chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) thành kênh huy động nguồn vốn dài hạn.

Ông Bernardo Bautista, Giám đốc quốc gia Tập đoàn DHL Việt Nam, cho biết năm 2025 xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 56,2 tỷ USD và nhập khẩu đạt 17,6 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu đạt 50,8 tỷ USD, tăng 21,7%; nhập khẩu đạt 14,7 tỷ USD, tăng 13,9%. Ông chỉ ra các sức ép từ địa chính trị, thay đổi quy định, biến động nhu cầu, thiếu nhân lực, yêu cầu giảm phát thải và rủi ro an ninh mạng, và kiến nghị doanh nghiệp đa dạng tuyến vận chuyển, có phương án dự phòng, tăng số hóa, tự động hóa và đầu tư logistics bền vững. DHL đề nghị cơ quan quản lý tham vấn doanh nghiệp trước khi ban hành hoặc điều chỉnh quy định, dành thời gian chuyển tiếp phù hợp, tăng quản lý dựa trên mức độ rủi ro và đơn giản hóa thủ tục với doanh nghiệp chấp hành tốt.

Ông Nguyễn Công Hân, Phó Giám đốc Sở Công Thương thành phố Hải Phòng, cho biết sau hợp nhất thành phố mở rộng không gian công nghiệp, dịch vụ, kết hợp lợi thế cảng biển với khu công nghiệp và vùng sản xuất phía Tây, trên nền tảng cảng Lạch Huyện, đường cao tốc và sân bay Cát Bi. Khu thương mại tự do Hải Phòng rộng khoảng 6.292 ha, gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam, gồm sản xuất, cảng, logistics, thương mại và dịch vụ; theo cơ chế của Nghị quyết số 226/2025/QH15, thành phố định hướng thu hút dự án công nghệ cao, nghiên cứu, hạ tầng số, năng lượng và logistics. Thành phố đề xuất hợp tác với châu Âu về cảng biển, logistics xanh, công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và khu công nghiệp sinh thái. Năm 2026, quan hệ Việt Nam - EU được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, với EVFTA làm nền tảng thương mại và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) được kỳ vọng bổ sung động lực đầu tư.