Việt Nam: Chuyên gia đề xuất thước đo phát triển mới không chỉ dựa vào GDP

Kiến nghị chính sách của Đại học Kinh tế Quốc dân đề xuất Việt Nam xây dựng một bảng theo dõi cân bằng với ít nhất 5 nhóm chỉ tiêu để đo lường thành công của mô hình phát triển mới, thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng GDP.

Kiến nghị được đưa ra nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Chương trình hành động của Chính phủ tại Nghị quyết số 217/NQ-CP ngày 6/8/2026, cho rằng thước đo thành công phải là năng suất, giá trị gia tăng, chất lượng việc làm, môi trường và chất lượng cuộc sống. Năm nhóm chỉ tiêu đề xuất gồm: năng suất và giá trị gia tăng; chất lượng việc làm và thu nhập; tiếp cận dịch vụ xã hội; chất lượng môi trường và khả năng chống chịu; niềm tin, mức độ hài lòng và cơ hội tham gia của người dân.

Đến năm 2030, mỗi mục tiêu cần có đường cơ sở của năm 2026 và kết quả theo dõi hằng năm. Các chỉ số ưu tiên gồm năng suất lao động, giá trị gia tăng trong nước, đầu tư R&D của doanh nghiệp, doanh thu từ sản phẩm mới, thời gian ra quyết định, chi phí tuân thủ, việc làm kỹ năng cao, mức độ tiếp cận số, giảm phát thải, chất lượng thoát nghèo và mức độ hài lòng.

Các chuyên gia cũng kiến nghị chuyển từ quản lý đầu vào và thủ tục sang quản trị theo kết quả, trong đó mỗi nhiệm vụ có một đầu mối chịu trách nhiệm, mốc thời gian, nguồn lực, sản phẩm đầu ra và chỉ số công khai. Đối với đầu tư công, hiệu quả cần được đánh giá bằng khả năng giảm thời gian và chi phí vận chuyển, mở ra không gian phát triển, tăng kết nối và sức chống chịu, thay vì chỉ chú trọng hoàn thành công trình và giải ngân vốn.