Việt Nam khai mở tiềm năng kinh tế tầm thấp như không gian tăng trưởng mới

Các chuyên gia đã thảo luận về tiềm năng kinh tế tầm thấp của Việt Nam tại phiên chuyên đề trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra chiều ngày 27/10 tại Hà Nội.

Ông Bùi Đào Thái Trường, Tổng Giám đốc Roland Berger Việt Nam, định nghĩa không gian tầm thấp là vùng không gian dưới 1.000m và có thể mở rộng lên tới 3.000m tùy thuộc vào quy định an toàn. Ông hệ thống hóa hệ sinh thái gồm 7 cấu phần: sản xuất thiết bị bay không người lái, hệ thống quản lý giao thông không người lái (UTM), trung tâm dữ liệu, hạ tầng viễn thông, bãi đáp, phương tiện bay (UAV và eVTOL) và hệ thống định vị dẫn đường. Ba câu hỏi trọng tâm được đặt ra: xác định ứng dụng nào có thể thương mại hóa, rút ra bài học quốc tế phù hợp và thiết lập khung chính sách, hạ tầng cần thiết.

Bà Nguyễn Thị Hải Hằng, Nguyên Giám đốc Học viện Hàng không Việt Nam, Phó Chủ tịch Liên minh Kinh tế tầm thấp, nhận định sự phát triển ngành phải xuất phát từ nhu cầu thị trường, không thể chỉ từ công nghệ. Bà khuyến nghị tập trung vào lĩnh vực có nhu cầu thương mại rõ ràng, chứng minh hiệu quả kinh tế và bảo đảm an toàn trước khi mở rộng. Ông Nguyễn Văn Thuật, Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết hoạt động UAV tại Việt Nam đã phát triển tự phát hơn 10 năm. Riêng tại Đồng bằng sông Cửu Long, tính đến năm 2025 đã có hơn 3.000 drone phục vụ nông nghiệp trên diện tích khoảng 1,5 triệu hecta, và UAV cũng được dùng để kiểm tra hạ tầng năng lượng tại địa hình khó tiếp cận.

Để thương mại hóa mô hình thử nghiệm, Bộ Khoa học và Công nghệ áp dụng ba tiêu chí: có thị trường thực sự với khách hàng trả tiền và hiệu quả vượt trội so với phương pháp truyền thống; vận hành an toàn, ổn định trong thử nghiệm và thực tế; có khả năng nhân rộng sang địa phương khác mà không thiết kế lại toàn bộ hệ thống. Về khung thể chế, ông Thuật cho biết hoạt động hiện được điều chỉnh bởi Luật Hàng không dân dụng, các nghị định về quản lý bay và Kết luận 99-KL/TW của Bộ Chính trị. Bộ đang phối hợp xây dựng Chương trình hành động của Chính phủ với năm nhóm nhiệm vụ: hoàn thiện thể chế quản lý theo mức rủi ro; xây dựng cơ chế điều phối liên ngành; phát triển hạ tầng quản trị số quốc gia với nền tảng UTM; hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật cho phép áp dụng tiêu chuẩn quốc tế; phát triển hạ tầng đồng bộ và đào tạo nhân lực.

Bộ đặt mục tiêu làm chủ 30% đến 40% dòng UAV chủ lực vào năm 2030 và 85% vào năm 2045 theo Kết luận 99-KL/TW. Bộ đã ban hành danh mục công nghệ và sản phẩm chiến lược, triển khai cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học công nghệ cho doanh nghiệp và viện trường. Nhà nước sẽ tiên phong sử dụng ngân sách mua sắm dịch vụ công dùng UAV như giám sát giao thông, cảnh báo cháy rừng, phòng chống thiên tai và cứu hộ cứu nạn.