Việt Nam: Doanh nghiệp xuất nhập khẩu đối mặt 9 quy định mới từ tháng 11/2026

Chi cục Hải quan khu vực VIII cho biết 9 văn bản pháp luật mới sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, trong đó 5 văn bản đã được triển khai và 4 văn bản sẽ lần lượt áp dụng từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027.

Phạm vi điều chỉnh trải rộng từ kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng, danh mục hàng cấm xuất nhập khẩu, hoạt động mua bán hàng hóa của tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài đến thủ tục hải quan, truy xuất nguồn gốc và quản lý sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng. Nghị định số 292/2026/NĐ-CP ngày 22/7/2026, có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, thay thế Nghị định số 69/2018/NĐ-CP, quy định danh mục cấm xuất khẩu gồm 10 nhóm và cấm nhập khẩu gồm 23 nhóm, đồng thời giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận lưu hành tự do cho hàng hóa xuất khẩu.

Cũng theo nghị định này, các mã số kinh doanh tạm nhập, tái xuất đối với thực phẩm đông lạnh, hàng đã qua sử dụng và hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt đã hết hiệu lực từ ngày 1/7/2026, các đơn vị đủ điều kiện được rút khoản tiền đã ký quỹ tại tổ chức tín dụng. Thông tư số 48/2026/TT-BCT áp dụng cùng ngày công bố danh mục hàng tiêu dùng, phương tiện đã qua sử dụng cấm nhập khẩu theo mã HS, quy định xuất nhập khẩu kim cương thô theo Quy chế Chứng nhận Quy trình Kimberley và phân giao hạn ngạch thuế quan; Thông tư số 42/2026/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 12/9/2026 xác định 31 mặt hàng lưỡng dụng thuộc 4 nhóm gồm điện tử, hóa chất, kim loại và hợp kim, phương tiện bay không người lái.

Việc xác định hàng hóa lưỡng dụng không chỉ căn cứ mã HS mà còn phải đối chiếu đặc điểm kỹ thuật, công nghệ, lấy Danh mục hàng hóa lưỡng dụng của Liên minh châu Âu làm cơ sở tham chiếu; Nghị định số 342/2026/NĐ-CP ngày 3/9/2026 áp dụng từ ngày 18/10/2026 điều chỉnh hoạt động mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, thay thế Nghị định số 09/2018/NĐ-CP. Thông tư số 142/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 16/11/2026 về thủ tục hải quan đối với hàng gửi qua bưu chính, chuyển phát nhanh; Nghị định số 372/2026/NĐ-CP từ ngày 1/1/2027 về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc; Thông tư số 63/2026/TT-BKHCN cùng ngày về sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng cấm nhập khẩu; Luật số 11/2026/QH16 từ ngày 1/3/2027 về hồ sơ hải quan, đại lý làm thủ tục hải quan và kiểm tra sau thông quan.

Chi cục khuyến nghị doanh nghiệp rà soát mã HS, đối chiếu với danh mục hàng cấm và các danh mục quản lý mới ngay từ khâu đàm phán, ký kết hợp đồng, đồng thời phân loại hàng hóa có khả năng thuộc nhóm lưỡng dụng dựa trên mã HS cùng đặc điểm kỹ thuật, công nghệ để hạn chế nguy cơ khai báo sai, thiếu giấy phép hoặc vướng mắc khi thông quan.