Việt Nam: Bộ Tài chính lấy ý kiến dự thảo thông tư về quyền chọn chỉ số cổ phiếu

Bộ Tài chính Việt Nam đang lấy ý kiến dự thảo thông tư lần đầu tiên đặt nền pháp lý đầy đủ cho hợp đồng quyền chọn niêm yết dựa trên chỉ số chứng khoán.

Đề xuất xuất hiện trong bối cảnh thị trường phái sinh trong nước đã đạt thanh khoản khá nhưng cấu trúc sản phẩm gần như vẫn chỉ dựa vào một hợp đồng duy nhất. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông và những điều chỉnh gần đây tại Ấn Độ cho thấy thành công của sản phẩm này phụ thuộc ít hơn vào thanh khoản ban đầu, mà nhiều hơn vào chất lượng thiết kế và năng lực quản trị rủi ro.

Quyền chọn chỉ số là công cụ phi tuyến, xác lập quyền (chứ không phải nghĩa vụ) của bên mua trong việc nhận chênh lệch tiền mặt giữa mức điểm chỉ số và giá thực hiện, đổi lại khoản phí trả trước. Bên bán nhận phí nhưng gánh nghĩa vụ thanh toán với mức lỗ tiềm năng lớn hơn nhiều. Sự bất đối xứng này đòi hỏi khung ký quỹ và giám sát khác biệt so với hợp đồng tương lai.

Các khuyến nghị thiết kế chính bao gồm lựa chọn quyền chọn kiểu châu Âu, thanh toán bằng tiền trên chỉ số VN30 cho giai đoạn đầu, với hệ số nhân cần được cân nhắc kỹ. Kinh nghiệm Hàn Quốc — nâng hệ số nhân hợp đồng quyền chọn KOSPI 200 gấp năm lần năm 2012 sau khi hợp đồng trở thành phái sinh giao dịch nhiều nhất thế giới — và siết chặt khung phái sinh chỉ số gần đây của Ấn Độ năm 2024 được dẫn ra làm điểm tham chiếu quan trọng.