Việt Nam đối mặt áp lực chi phí carbon khi phí CBAM tác động đến hàng xuất khẩu

Hơn 3 tỷ USD hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang EU thuộc diện chịu tác động của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), tạo áp lực về giá, giảm sức cạnh tranh và nguy cơ mất đơn hàng đối với sản phẩm phát thải cao.

Giá chứng chỉ CBAM quý 2-2026 là 75,28EUR/tấn CO2, theo ông Trần Ngọc Quân, Tham tán Công sứ, Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU (Bộ Công thương). Sản xuất một tấn thép phát sinh khoảng 2 tấn CO2, khiến chi phí carbon tương đương khoảng 23% giá trị sản phẩm với giá xuất khẩu khoảng 650EUR/tấn, nếu doanh nghiệp chưa có giải pháp giảm phát thải hiệu quả.

Nghĩa vụ CBAM được thực hiện theo lộ trình, bắt đầu từ khoảng 2,5% lượng phát thải thuộc phạm vi điều chỉnh và tăng dần lên 100% vào năm 2034, nhưng áp lực cạnh tranh đã rõ rệt. Chính phủ đang xây dựng khung quản lý và hạ tầng cho thị trường carbon; 2.166 cơ sở thuộc diện kiểm kê khí nhà kính, chiếm khoảng 30% tổng lượng phát thải quốc gia. Dự kiến năm 2026, thí điểm phân bổ và giao dịch hạn ngạch phát thải với khoảng 150 doanh nghiệp phát thải lớn thuộc ngành nhiệt điện, sắt thép và xi măng.

Ông Nguyễn Ngọc Tùng, Giám đốc Quỹ Tác động Khí hậu VinaCarbon (VinaCapital), cho rằng khi carbon được định giá, doanh nghiệp phải cân nhắc giữa chi phí duy trì phát thải và đầu tư công nghệ giảm phát thải. Fico-YTL Cement dự kiến dành khoảng 300 tỷ đồng trong năm 2027 cho các giải pháp chuyển đổi, bao gồm phát triển dòng xi măng EcoCem giảm phát thải 30%-70%.