Việt Nam đối mặt áp lực thuế carbon khi chuỗi cung ứng toàn cầu thắt chặt

Nền kinh tế Việt Nam đang chuyển dịch từ vai trò thượng nguồn sang trung nguồn trong chuỗi cung ứng sang châu Âu và Mỹ, kéo theo áp lực tuân thủ các quy định về thuế carbon biên giới, theo các diễn giả tại hội thảo về phát triển bền vững đầu tháng 10.

Tăng trưởng GDP của Việt Nam hiện đạt 8% và được kỳ vọng đạt mức hai con số vào cuối năm 2026. Hạ tầng công nghiệp mở rộng nhanh chóng với khoảng 80 khu công nghiệp tại khu vực TP.HCM mở rộng hiện nay và kế hoạch tiến tới gần 100 khu công nghiệp vào năm 2030.

Để đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050, 98% doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với 4 vấn đề cốt lõi về ESG: thu thập dữ liệu chuỗi cung ứng (phát thải phạm vi 1, 2 và 3), xử lý chất thải, ứng dụng kinh tế tuần hoàn và đảm bảo tính minh bạch của dữ liệu, theo ông Nguyễn Công Minh Bảo, Đồng sáng lập và Đối tác điều hành Green Transition, Giám đốc Quốc gia GRI Việt Nam.

Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU đã chính thức áp dụng từ năm 2026, tập trung vào 6 nhóm ngành: sắt thép, xi măng, nhôm, phân bón, hydrogen và điện. Hệ số CBAM sẽ tăng từ 3% trong năm 2026 lên 100% vào năm 2034, với mức tăng mạnh nhất từ 23% lên 49% trong giai đoạn 2029-2030, theo ông Phùng Ngọc Bảo Anh, Cố vấn cấp cao về Phát triển bền vững SGS Việt Nam. Nếu không có dữ liệu phát thải thực tế, doanh nghiệp buộc phải dùng hệ số mặc định của EU và chịu phí phạt ẩn 10% trong năm 2026, 20% trong năm 2027 và 30% từ năm 2028.

Trong nước, danh sách cơ sở phải kiểm kê khí nhà kính đã được nâng lên 2.441 doanh nghiệp. Xây dựng hệ thống giám sát phát thải nội bộ và được thẩm tra bởi bên thứ ba độc lập là giải pháp bắt buộc, các diễn giả cho biết.