Việt Nam: Thách thức đưa doanh nghiệp nội địa vào chuỗi giá trị toàn cầu

Quy mô xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục mở rộng, nhưng tỷ trọng xuất khẩu của khu vực nội địa suy giảm, cho thấy sự mất kết nối giữa tăng trưởng thương mại và việc nâng cấp doanh nghiệp trong nước lên các mắt xích cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tỷ trọng xuất khẩu của khối nội địa giảm từ 26,4% năm 2021 xuống 22,7% năm 2025. Riêng năm 2025, xuất khẩu của khối nội địa giảm 6,1% trong khi khu vực FDI tăng 26,1% và chiếm 77,3% tổng kim ngạch.

Ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO, cho rằng Việt Nam không chỉ cần thêm nhà máy, mà cần thêm những người biết bán sản phẩm của các nhà máy ra thế giới. Nhiều doanh nghiệp nhỏ có năng lực sản xuất đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu nhưng thiếu năng lực nghiên cứu thị trường, xây dựng thương hiệu và tổ chức mạng lưới phân phối.

TS. Đỗ Diệu Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Chiến lược và Chính sách – Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, kêu gọi các chương trình phát triển nhà cung ứng theo chiều sâu. Thay vì các hội chợ kết nối đơn thuần, bà đề xuất đánh giá những khoảng trống cụ thể như quản trị chất lượng, truy xuất nguồn gốc, thời gian giao hàng, năng lực thiết kế, bảo vệ sở hữu trí tuệ và khả năng duy trì sản lượng ổn định trước khi kết nối với đơn hàng thực tế.

Tiếp cận tín dụng trung và dài hạn vẫn là rào cản lớn. Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh ngành ngân hàng sẵn sàng cung ứng vốn sản xuất, nhưng chính sách tín dụng cần nằm trong gói tổng thể gồm kết nối thị trường, thuế, đất đai và thủ tục đầu tư để doanh nghiệp nhỏ có thể nâng cấp công nghệ và chứng nhận quốc tế.