Việt Nam đối mặt thách thức về vốn dài hạn với mục tiêu tăng trưởng hai con số

GDP chín tháng năm 2026 của Việt Nam tăng 9,01%, nhưng tại phiên thảo luận kinh tế - xã hội ngày 30/10, các đại biểu Quốc hội đặt câu hỏi liệu hệ thống tài chính phụ thuộc vào ngân hàng có thể cung cấp đủ vốn dài hạn để duy trì tăng trưởng cao trong năm 2027 và các năm tiếp theo hay không.

Đại biểu Lê Hoàng Anh cho biết tín dụng đã đạt khoảng 155% GDP, gần 80% vốn huy động có kỳ hạn dưới 12 tháng trong khi khoảng một nửa dư nợ là trung và dài hạn. Dự toán vay ngân sách nhà nước năm 2027 gần 1,28 triệu tỷ đồng, tương đương 54% chi ngân sách trung ương, trong đó khoảng 540.000 tỷ đồng vay để trả nợ gốc. Trái phiếu Chính phủ mới phát hành được 43% kế hoạch năm tính đến cuối tháng 8/2026, lãi suất phát hành tăng.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp mới có quy mô khoảng 11% GDP, thấp hơn mục tiêu 20% cho năm 2025, trong khi tiền gửi dân cư vượt 11,2 triệu tỷ đồng. Đại biểu Lê Hoàng Anh đề xuất ba hướng: cụ thể hóa cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền theo Nghị quyết 68; phát triển vốn chủ sở hữu trong nước bằng cách khuyến khích doanh nghiệp công nghệ chuyển công ty mẹ về Trung tâm Tài chính Quốc tế theo Nghị quyết 222; kết nối tiết kiệm dân cư qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và thí điểm chứng chỉ vàng, đồng thời sớm vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn cảnh báo tín dụng chín tháng tăng 11,7% trong khi huy động vốn tăng 10,7%, đề nghị tăng giám sát chất lượng tín dụng và tháo gỡ dự án tồn đọng. Đại biểu Hà Đức Minh đề nghị đa dạng hóa nguồn vốn khoa học, công nghệ, kết hợp ngân sách với tư nhân và quỹ đầu tư mạo hiểm, cùng ưu đãi thuế, tín dụng cho doanh nghiệp R&D. Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh cảnh báo không nên giao mục tiêu tăng trưởng hai con số cơ học cho địa phương phải duy trì 3,2 triệu ha lúa toàn quốc đến 2030 (1,9 triệu ha ở Đồng bằng sông Cửu Long), kiến nghị cơ chế tài chính hỗ trợ các địa phương này.