Việt Nam đối mặt khoảng trống bảo hiểm khí hậu ngày càng lớn khi rủi ro thiên tai gia tăng

Khi biến đổi khí hậu làm gia tăng tần suất và cường độ của thiên tai, bảo hiểm tại các khu vực rủi ro cao trở nên đắt đỏ hơn và khó tiếp cận hơn, khiến người dân, doanh nghiệp và ngân sách nhà nước phải gánh phần tổn thất ngày càng lớn.

Swiss Re Institute ước tính khoảng trống bảo vệ thiên tai toàn cầu năm 2025 đạt 424 tỷ USD, tăng từ 395 tỷ USD năm 2024. Chỉ số khả năng chống chịu bảo hiểm thiên tai ở mức 27.3% năm 2025, nghĩa là chưa đền mộ phần ba nhu cầu bảo vệ được bảo hiểm. Tổn thất kinh tế thực tế từ thiên tai tự nhiên năm 2025 khoảng 220 tỷ USD, trong đó 107 tỷ USD được bảo hiểm – tỷ lệ cao nhất trong chuỗi số liệu sigma. Munich Re ước tính riêng tổn thất khoảng 224 tỷ USD, với 108 tỷ USD được bảo hiểm.

Khoảng trống bảo hiểm đặc biệt nghiêm trọng tại các khu vực có độ bao phủ bảo hiểm thấp hoặc tài sản ngày càng phơi nhiễm trước rủi ro khí hậu. Tại California, State Farm ngừng nhận hợp đồng mới cho bảo hiểm tài sản cá nhân và thương mại từ tháng 5/2023, sau đó không tái tục khoảng 30.000 hợp đồng nhà ở. Tại Florida, phí bảo hiểm nhà trung bình đạt khoảng 10.000 USD/năm tính đến tháng 7/2025. Tại Australia, ước tính 380.000 ngôi nhà hiện không thể mua bảo hiểm hoặc phải chịu mức phí vượt khả năng chi trả, con số có thể tăng lên một trên mười ngôi nhà vào năm 2035 nếu không có can thiệp đáng kể.

Tại Việt Nam, bảo hiểm nông nghiệp vẫn còn hạn chế. Từ năm 2022 đến đầu năm 2025, chỉ có 3.630 hộ nông dân và tổ chức sản xuất tham gia chương trình hỗ trợ phí theo Quyết định 13/2022/QĐ-TTg, với tổng giá trị được bảo hiểm gần 71 tỷ đồng và tổng phí bảo hiểm 2.6 tỷ đồng, trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 2.3 tỷ đồng. Sau bão Yagi năm 2024, Bảo hiểm Agribank nhận 536 hồ sơ yêu cầu bồi thường với tổng số tiền khoảng 177 tỷ đồng. Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi về bảo hiểm nông nghiệp nhằm mở rộng độ bao phủ.