Việt Nam: Doanh nghiệp gia đình đối mặt bài toán kế nghiệp vượt ra ngoài quan hệ huyết thống

Việc kế nghiệp trong các doanh nghiệp gia đình cần dựa trên sự công nhận và năng lực thực chất thay vì chỉ dựa vào ranh giới huyết thống, theo ông Hoàng Quốc Anh, Phó tổng thư ký Hội Thành viên độc lập HĐQT doanh nghiệp Việt Nam (VNIDA).

Ông cho rằng thế hệ thứ hai (F2) cần làm rõ mình muốn đóng vai trò gì trong bức tranh chung — chủ sở hữu, tham gia quản trị hay trực tiếp điều hành — trước khi được giao một vị trí. Mỗi vai trò đòi hỏi năng lực và trách nhiệm hoàn toàn khác nhau, và việc chuyển giao chỉ nên diễn ra khi vai trò đã rõ ràng.

VNIDA khuyến nghị áp dụng khung ba yếu tố gồm năng lực, tính cam kết và độ tin cậy trước khi trao quyền. Năng lực đòi hỏi hiểu doanh nghiệp một cách tổng thể và thấy được các hệ quả dài hạn; sự cam kết phải xuất phát từ lựa chọn chủ động của chính F2; và uy tín, sự tin cậy được tích lũy qua thời gian thông qua sự tận tâm và năng lực thực tế.

Thế hệ thứ hai nên được trao dần trách nhiệm thay vì nhận toàn bộ vị trí cùng một lúc. Ví dụ, Nguyễn Ngọc Thái Bình, con trai Chủ tịch REE Nguyễn Thị Mai Thanh, làm Giám đốc Tài chính từ năm 2009, trở thành Phó tổng giám đốc năm 2020 và chỉ lên Tổng giám đốc vào tháng 7/2026. Giữa các giai đoạn đó, CEO chuyên nghiệp đã vận hành công ty. Nguyễn Tấn Danh, con trai Chủ tịch Phát Đạt Nguyễn Văn Đạt, tự xây dựng Filmore trước khi trở thành Phó chủ tịch Phát Đạt.