Việt Nam: Dự án điện mặt trời nổi đối mặt khó khăn về giá và chi phí

Các dự án điện mặt trời nổi tại Việt Nam đang đối mặt với khoảng cách ngày càng lớn giữa khung giá phát điện hiện hành và chi phí đầu tư thực tế, trong khi chính sách hoàn thuế xuất khẩu của Trung Quốc thay đổi tạo thêm áp lực lên phương án tài chính.

Theo Quyết định 988/QĐ-BCT ngày 10/4/2025 của Bộ Công thương, khung giá phát điện năm 2025 đối với điện mặt trời nổi có lưu trữ dao động từ 1.367 đồng/kWh tại miền Nam đến 1.876 đồng/kWh tại miền Bắc, dựa trên các giả định gồm công suất lưu trữ tối thiểu 10% công suất nhà máy, thời gian lưu trữ hai giờ và tỷ lệ sạc 5%. Các doanh nghiệp cho rằng các giả định này cần được xem xét lại khi chi phí thiết bị và đầu tư đã thay đổi. Công ty CP Điện mặt trời Ialy Gia Lai cho biết đến nay chưa có dự án điện mặt trời nổi nào trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh có thể triển khai đúng tiến độ do vướng mắc về khung giá.

Việc Trung Quốc có thể thay đổi chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng đối với sản phẩm quang điện và pin có thể làm tăng chi phí thiết bị, khi các linh kiện chính như tấm pin PV, inverter, trạm hợp bộ, hệ thống pin lưu trữ và phao nổi chủ yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc. Cục Điện lực đang lấy ý kiến về kết quả tính toán khung giá phát điện năm 2026 đối với điện mặt trời và điện gió.

Sở Công thương Lâm Đồng chỉ ra rằng mức chi phí đầu tư hệ thống lưu trữ khoảng 6,36 triệu đồng/kW được tham chiếu từ dữ liệu Trung Quốc chưa làm rõ đã bao gồm đầy đủ các cấu phần như PCS, container, hệ thống giám sát, máy biến áp, đường dây đấu nối, vận chuyển, bảo hành, đất đai và dự phòng hay chưa. Lãi suất vay thương mại trong nước 11-13%/năm cao hơn đáng kể so với mức 3-5% tại một số thị trường phát triển, theo Sở, đề xuất tăng mức chi phí đầu tư tối thiểu cho hệ thống lưu trữ hai giờ, cập nhật tỷ giá năm 2026 và tăng giá điện cho phần sạc xả của hệ thống lưu trữ khoảng 15-20%.

Dù vậy, nhà đầu tư vẫn quan tâm. KN Holdings vừa khởi động dự án Nhà máy điện mặt trời nổi KN Srêpốk 3 tại Đắk Lắk công suất 304MW. Công ty CP Năng lượng XCE đang đề xuất phát triển bảy dự án điện mặt trời nổi tại các hồ thủy lợi ở Lâm Đồng với tổng công suất khoảng 1.125MW. EVNGENCO1 đề xuất nghiên cứu ba dự án tại các hồ Đại Ninh, Hàm Thuận giai đoạn 1 và Đa Mi giai đoạn 2, tổng vốn đầu tư khoảng 4.300 tỷ đồng.