Việt Nam: Xuất khẩu nông lâm sản đối diện bài toán từ lượng sang chất

Việt Nam đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu về gỗ, cà phê và cao su, nhưng việc giữ lại giá trị gia tăng trong nước vẫn là thách thức với các nhà chế biến và xuất khẩu.

Kim ngạch xuất khẩu gỗ và nội thất tăng từ khoảng 300 triệu USD lên 17,2 tỷ USD vào năm 2025, với giá trị xuất siêu gần 12 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu lớn thứ hai châu Á và thứ năm thế giới, theo ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn AA. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp vẫn hoạt động theo mô hình OEM, trong khi năng lực ODM và xây dựng thương hiệu còn hạn chế.

Ngành cà phê Việt Nam có lợi thế lớn về sản lượng, đặc biệt là robusta, nhưng cần chuyển từ xuất khẩu cà phê nhân sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, làm chủ tiêu chuẩn và dữ liệu để gia tăng giá trị, theo ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam. "Chúng ta phải sản xuất theo tiêu chuẩn của thị trường và của người mua, thay vì chỉ sản xuất những gì mình có rồi tìm cách bán," ông Hiệp nhấn mạnh.

Việt Nam đứng thứ tư thế giới về sản lượng cao su thiên nhiên và thứ ba về xuất khẩu, nhưng phần lớn vẫn là cao su thô hoặc chế biến chưa sâu, ít sản phẩm kỹ thuật công nghệ cao, theo ông Nguyễn Viết Tượng, nguyên Phó Chủ tịch Hiệp hội Cao su Việt Nam. Phát triển công nghệ, chế biến sâu và thương hiệu sẽ giúp doanh nghiệp tiến vào những khâu có giá trị gia tăng cao hơn trong cả ba chuỗi hàng hóa.