Việt Nam: Doanh nghiệp rau quả đối mặt quy tắc xuất xứ khác biệt giữa hàng tươi và hàng chế biến

Kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam 10 tháng năm 2026 đạt 8,32 tỷ USD, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm trước; riêng tháng 10 ước đạt 1,05 tỷ USD.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm 64,8% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả, tiếp đến là Hoa Kỳ và Hàn Quốc. Khi quy mô xuất khẩu mở rộng, ngành hàng đối mặt với áp lực khai thác hiệu quả hơn ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Trái cây tươi có lợi thế chứng minh xuất xứ theo tiêu chí “WO” (xuất xứ thuần túy) do được trồng và thu hoạch trong nước, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết. Sầu riêng sử dụng C/O mẫu E cho Trung Quốc và EUR.1 cho EU; thanh long duy trì tỷ lệ sử dụng C/O cao tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Sản phẩm chế biến như nước ép, trái cây sấy, đồ hộp phải đáp ứng quy tắc chuyển đổi mã số hàng hóa (CTC) hoặc hàm lượng giá trị khu vực (RVC). Nguyên liệu nhập khẩu như đường, hương liệu, chất bảo quản có thể khiến sản phẩm vượt ngưỡng nguyên liệu không có xuất xứ cho phép, mất quyền hưởng ưu đãi.

Ông Nguyên kiến nghị đơn giản hóa chứng từ chứng minh nguồn gốc đầu vào, hướng dẫn thống nhất về bảng kê thu mua, đẩy mạnh kết nối dữ liệu số, C/O điện tử và mở rộng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ. Doanh nghiệp cần xác định mã HS và đối chiếu quy tắc xuất xứ trước khi sản xuất hàng loạt, thay vì đợi đến khi xuất khẩu mới hoàn thiện hồ sơ.