Việt Nam: Nhu cầu vốn xanh lớn nhưng dự án phải chứng minh hiệu quả tài chính và khả năng trả nợ

Các doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm vốn cho dự án chuyển đổi xanh phải chứng minh tính khả thi về tài chính và khả năng trả nợ bên cạnh lợi ích môi trường, khoảng cách này vẫn là điểm nghẽn trong giải ngân tín dụng, các diễn giả cho biết tại hội thảo do Báo Tài chính - Đầu tư và Ngân hàng Nhà nước phối hợp tổ chức.

Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD vốn đầu tư cho khí hậu đến năm 2040, tương đương 6,8% GDP mỗi năm, theo ông Bùi Minh Giáp, chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam. Trong đó, khoảng 254 tỷ USD dành cho thích ứng và tăng khả năng chống chịu, 114 tỷ USD cho giảm nhẹ phát thải. Riêng phát triển nguồn điện và lưới truyền tải giai đoạn 2026–2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh cần khoảng 136 tỷ USD.

Dư nợ tín dụng xanh đến cuối tháng 6/2026 đạt hơn 856.000 tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025, theo số liệu từ ông Trần Anh Quý, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế thuộc NHNN. Dư nợ cho vay được đánh giá có rủi ro môi trường và xã hội đạt hơn 6,2 triệu tỷ đồng. Tín dụng xanh tăng trưởng bình quân hơn 20% mỗi năm trong giai đoạn 2017–2025.

MIZA, doanh nghiệp tái chế giấy, đã tiếp cận tín dụng xanh từ BIDV với lãi suất thuận lợi, phát hành trái phiếu xanh và tham gia dự án tín chỉ carbon, theo ông Nguyễn Hữu Tú, Phó tổng giám đốc. Tuy nhiên, nguồn thu từ tín chỉ carbon chưa thể mặc nhiên được coi là căn cứ bảo đảm trả nợ. Ông Giáp cho rằng ngân hàng cần đánh giá khả năng phát hành tín chỉ, sản lượng được xác nhận, người mua, giá bán, chi phí thẩm định và thời điểm thu tiền; thỏa thuận mua trước không bảo đảm tín chỉ sẽ được phát hành và bàn giao đầy đủ.

Giải pháp thúc đẩy tín dụng xanh cần tập trung vào nâng cao chất lượng dự án và thiết kế công cụ tài chính phù hợp thay vì nới lỏng tiêu chuẩn cho vay, ông Giáp nói thêm. Việt Nam cần củng cố tiêu chí phân loại xanh, dữ liệu và quy trình thẩm định trước khi xem xét các chương trình hỗ trợ thí điểm. Cần đa dạng hóa nguồn vốn qua kết hợp tín dụng với trái phiếu xanh, trái phiếu chuyển đổi, vốn cổ phần, tài chính hỗn hợp cùng các cơ chế bảo lãnh và chia sẻ rủi ro.