Việt Nam: Tín dụng sân sau vẫn tồn tại bất chấp siết chặt pháp lý, chuyên gia cảnh báo

TS Nguyễn Trí Hiếu, nguyên Thành viên Hội đồng Quản trị độc lập tại OceanBank, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng Xây dựng (VNCB), cảnh báo tình trạng ngân hàng cho vay "sân sau" vẫn tồn tại với mức độ tinh vi ngày càng tăng bất chấp hai thập kỷ sửa luật.

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính - VietnamFinance, ông Hiếu cho biết cái gọi là "sân trước - sân sau" giờ đây hiếm khi còn thể hiện bằng những đường dây sở hữu trực tiếp mà đã ẩn sau mạng lưới cá nhân, doanh nghiệp và công ty trung gian phức tạp. Ông chỉ ra ba phương thức lách luật: chia nhỏ quyền sở hữu qua người đứng tên hộ và sở hữu chéo nhiều tầng; dựng mạng lưới công ty vệ tinh và khách hàng khống để rút vốn; làm phức tạp đường đi của dòng tiền qua nhiều pháp nhân để xóa dấu vết.

Ông Hiếu dẫn vụ án Vạn Thịnh Phát - SCB là minh chứng cụ thể, khi nhóm chi phối không đứng tên trực tiếp cổ phần vượt trần nhưng nắm quyền chi phối tuyệt đối qua hàng chục người đứng tên và hàng trăm công ty vệ tinh, hồ sơ khách hàng khống.

Để giải quyết, ông Hiếu đề xuất chuyển trọng tâm giám sát từ tỷ lệ sở hữu trên danh nghĩa sang quyền kiểm soát thực tế, yêu cầu ngân hàng xây dựng quy trình theo dõi dòng tiền từ người vay đến người thụ hưởng cuối cùng. Ông cũng đề nghị tách bạch bộ phận thẩm định tín dụng khỏi bộ phận kinh doanh, áp dụng điều kiện thị trường cho các khoản vay bên liên quan thay vì cấm hoàn toàn, và bỏ cơ chế phân bổ room tín dụng riêng cho từng ngân hàng.