Việt Nam: Các hãng bảo hiểm chưa thống nhất về hồ sơ khám nghiệm trong quyền lợi tử vong do tai nạn

Các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam đang áp dụng không thống nhất quy định về việc người thụ hưởng có phải cung cấp hồ sơ khám nghiệm tử thi để nhận quyền lợi bảo hiểm tử vong do tai nạn hay không: AIA yêu cầu bắt buộc, Daiichi Life có quyền yêu cầu, còn Prudential không áp dụng quy định này.

Nguồn tin từ AIA Việt Nam cho biết doanh nghiệp thường yêu cầu cung cấp hồ sơ khám nghiệm khi khách hàng đề nghị hưởng quyền lợi bảo hiểm nhân đôi; quy định này đã áp dụng từ lâu và không chỉ AIA Việt Nam thực hiện. Trường hợp gia đình người đã khuất không đồng ý thì không tiến hành thủ tục, và nếu hai bên không thống nhất mức chi trả, tranh chấp có thể được đưa ra tòa án. Luật sư Đỗ Hồng Sơn, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Hoa Việt, cho biết Manulife và Bảo Việt Nhân thọ quy định “mở”, khách hàng có thể cung cấp biên bản giải phẫu pháp y nếu có, trong khi Prudential không áp dụng yêu cầu này; nhiều doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ cũng không yêu cầu biên bản khám nghiệm pháp y đối với quyền lợi tử vong do tai nạn.

Ông Sơn cho biết doanh nghiệp bảo hiểm có quyền yêu cầu giấy tờ khám nghiệm để xác định nguyên nhân tử vong nhưng không có quyền buộc gia đình nạn nhân thực hiện thủ tục, vốn chỉ được tiến hành khi có sự đồng ý của người đó trước khi chết, của gia đình hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Theo Điều 33 Bộ luật Dân sự năm 2015, doanh nghiệp bảo hiểm và khách hàng được quyền thỏa thuận về bộ hồ sơ cần hoàn thiện khi chi trả, nên hai bên có thể thống nhất ngay khi giao kết hợp đồng. Nếu danh mục hồ sơ yêu cầu biên bản khám nghiệm mà người thụ hưởng không cung cấp được, doanh nghiệp có quyền từ chối chi trả quyền lợi tử vong do tai nạn, và khách hàng có thể khởi kiện ra tòa.

Ông Phạm Ngọc Sơn, Tổng Thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, dẫn lại vụ án năm 2016 tại Hà Nội, khi bà Lý Thị Niên thuê người gây thương tích cho mình và dàn dựng tai nạn đường sắt nhằm gian lận khoảng 3,5 tỷ đồng từ các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ. Cuối năm 2025, một vụ giả chết để gian lận gần 1,3 tỷ đồng từ hợp đồng bảo hiểm của Prudential và Phú Hưng bị phát hiện tại Thanh Hóa; tại Phú Thọ, một đường dây tự gây thương tích, làm giả hồ sơ bệnh án nhằm gian lận hơn 6 tỷ đồng từ bảo hiểm nhân thọ cũng bị triệt phá. Quyền lợi tử vong do tai nạn tại một số hợp đồng có thể cao gấp đôi mức thông thường, lên tới 2 tỷ đồng.

Theo khảo sát của Vietnam Report vào tháng 5-6/2025, 84,6% doanh nghiệp bảo hiểm được hỏi xác định gian lận bảo hiểm là thách thức lớn nhất của ngành trong năm qua, cao hơn người dân thắt chặt chi tiêu (76,9%), cạnh tranh gay gắt (66,7%), tỷ lệ bồi thường gia tăng (46,2%) và yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng (38,5%). Ông Phạm Ngọc Sơn nói việc đánh giá gian lận hay không là do cơ quan công an, doanh nghiệp bảo hiểm không nên làm thay chức năng này.