Việt Nam: Lãi suất tăng vượt ngưỡng 9% do khó khăn thanh khoản, chi phí vốn tăng mạnh

Lãi suất liên ngân hàng qua đêm tăng vọt lên 7% vào ngày 21/9 trước khi giảm xuống 1% vào ngày 24/9, phản ánh sự đảo chiều mạnh của thanh khoản ngắn hạn khi nhu cầu tín dụng tăng đột biến.

Trước đó, lãi suất qua đêm ở mức 1,5-1,6% trong tuần đầu tháng 9. Biến động này bắt nguồn từ khoảng cách ngày càng lớn giữa tín dụng và tiền gửi: tính đến cuối tháng 8, tín dụng tăng 10,24% trong khi tiền gửi chỉ tăng 8,77%, tạo ra khoảng trống vốn khoảng 2,5 triệu tỷ đồng, theo báo cáo của PSI Research. Để giữ chân dòng tiền, các ngân hàng hiện chào lãi suất 9% trở lên cho tiền gửi trực tuyến, với NCB ở mức 9,35%, GPBank 9,1-9,3%, Vikki Bank 9,2%, SHB 9,1% và MBV chạm 9,04%. VPBank, OCB, BaoVietBank và Sacombank cũng đưa ra mức quanh 9%. Đến cuối tháng 8, lãi suất tiền gửi cao nhất kỳ hạn 6-12 tháng đã chạm 8% và kỳ hạn dài trên 24 tháng lên 8,1%, cùng tăng 0,2 điểm %. Trên thực tế, lãi suất kỳ hạn 6 tháng đạt 8,5-9,3%, trong khi chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu lên tới 8,7-11%.

Chi phí đầu vào tăng đã đẩy lãi suất cho vay bình quân tháng 8 lên 10,7%, tăng gần 2 điểm % so với cuối năm 2025, bất chấp trần 4% cho vay ngắn hạn lĩnh vực ưu tiên. Biên lãi ròng (NIM) của ngành ngân hàng đang thu hẹp đáng kể, ngoại trừ Vietcombank và VietinBank cải thiện, trong khi Techcombank và VPBank chịu sức ép. Các chuyên gia phân tích của Techcombank cho rằng dư địa giảm lãi suất gần như không còn, khi chỉ số giá tiêu dùng bình quân 8 tháng tăng 4,45% và lạm phát cơ bản ở mức 4,42%, bám sát trần 4,5%. Việc Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản gần đây gia tăng áp lực lên tỷ giá và thanh khoản trong nước. Ông Suan Teck Kin từ UOB Singapore và nhóm chuyên gia Viện Nghiên cứu Kinh tế BIDV dự báo Fed có thể còn hai đợt tăng lãi suất vào tháng 12/2026 và quý I/2027. UOB dự báo NHNN sẽ giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn 4,5% và trần lãi suất tiền gửi dưới 6 tháng 4,75% sang năm 2027. VNDirect lùi kỳ vọng hạ nhiệt lãi suất sang đầu năm 2027.

PGS, TS. Nguyễn Văn Phương, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cảnh báo việc cố ép giảm lãi suất bằng mệnh lệnh hành chính có thể phản tác dụng, khi các ngân hàng sẽ thắt chặt điều kiện giải ngân, khiến doanh nghiệp khó tiếp cận dòng tiền. Các chuyên gia khuyến nghị NHNN cần linh hoạt cung ứng thanh khoản qua thị trường mở, đồng thời nắn dòng vốn có chọn lọc vào sản xuất, xuất khẩu, công nghệ cao, nông nghiệp và hạ tầng, hạn chế dòng tiền chảy vào đầu cơ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch tài chính với kịch bản chi phí lãi vay tăng thêm 1-2%, tái cấu trúc kỳ hạn nợ, tránh dùng vốn ngắn hạn cho dự án dài hạn và ưu tiên gói vay có lãi suất cố định.