Việt Nam: Nhà đầu tư đối mặt với bẫy chọn cổ phiếu khi chiến lược chỉ số được ưa chuộng

Cú lao dốc 50% của cổ phiếu PNJ trong tháng 7/2026 và thành tích thua xa VN-Index của quỹ PYN Elite Fund cho thấy độ khó của việc chọn cổ phiếu trên thị trường Việt Nam, theo các chuyên gia, những người chỉ ra đầu tư theo chỉ số là một lựa chọn bền vững hơn cho nhà đầu tư cá nhân trong dài hạn.

PNJ, cổ phiếu ngành vàng bạc trang sức từng nằm trong danh mục nhiều quỹ ngoại, bất ngờ mất khoảng một nửa thị giá chỉ trong một tháng. Bảy phiên giảm sàn kéo cổ phiếu từ 63.000 đồng xuống 31.000 đồng/cổ phiếu, thổi bay khoảng 16.500 tỷ đồng vốn hóa. Biến cố liên quan đến mảng kim cương khiến doanh nghiệp lỗ sau thuế gần 283 tỷ đồng trong quý II/2026.

PYN Elite Fund, một trong những quỹ ngoại gắn bó lâu năm với chứng khoán Việt Nam, đạt hiệu suất 17,4% trong năm 2025, kém xa mức tăng 40,9% của VN-Index. Nguyên nhân chính là quỹ không nắm giữ cổ phiếu VIC của Vingroup vì thận trọng trước đòn bẩy tài chính, trong khi VIC tăng tới 736%.

Các chuyên gia cho rằng việc liên tục cố gắng đoán đỉnh, bắt đáy là bất khả thi trong dài hạn. Ông Nguyễn Minh Tuấn, Tổng giám đốc AFA Capital, gọi sự kiện PNJ là ví dụ điển hình của rủi ro riêng biệt, trong khi bà Lê Thị Lệ Hằng, Tổng giám đốc Quỹ Saigon Capital, chỉ ra nhiều cá nhân mua cổ phiếu mà chưa hiểu mô hình kinh doanh hoặc vì tâm lý FOMO. Một rổ chỉ số, theo họ, làm loãng rủi ro riêng lẻ thông qua bộ quy tắc cố định và tái cân bằng định kỳ.