Việt Nam: Lãi suất cao định hình lại khẩu vị đầu tư, dòng tiền tìm đến tài sản tạo thu nhập

Mặt bằng lãi suất cao tại Việt Nam đang buộc nhà đầu tư phải tính lại hiệu quả sử dụng từng đồng vốn thay vì chờ giá tài sản tăng, theo các diễn giả tại một phiên thảo luận trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027 về việc tài sản của người Việt sẽ dịch chuyển về đâu.

Ông Nguyễn Duy Linh, Tổng Giám đốc CTCP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), cho biết hành vi của cả nhà đầu tư cá nhân và tổ chức đã thay đổi đáng kể từ cuối năm 2025. Trong giai đoạn 2024-2025 khi tiền rẻ và lãi suất thấp, nhà đầu tư có thể mua bất động sản, cổ phiếu hoặc vàng rồi chờ giá tăng; nay chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản khác so với gửi tiết kiệm tăng lên, nên họ cân nhắc kỹ hơn khi giải ngân và đòi hỏi lợi nhuận kỳ vọng cao hơn với tài sản rủi ro. Theo ông, tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội đã nhường chỗ cho xu hướng phòng thủ, dù tâm lý thường thay đổi chậm hơn điều kiện thực tế. Từ cuối năm 2025 đến nay, khoảng 80% số cổ phiếu giảm giá, trong đó gần 50% giảm trên 20%, nên chỉ số chung có thể chưa phản ánh đầy đủ tình trạng thị trường và nhà đầu tư cần xem xét phân bổ vốn, dòng tiền, hiệu quả đầu tư và quản trị rủi ro.

Bà Nguyễn Thị Minh Thu, Giám đốc Điều hành Công ty Tư vấn Tài chính và Đầu tư Index Partners, cho biết danh mục cá nhân của bà hai năm qua dành tỷ trọng lớn cho bất động sản nhưng tập trung ở nhóm tài sản có khả năng tạo dòng tiền. Bà nói bất động sản cho thuê giúp bảo đảm các nghĩa vụ tài chính thường xuyên và hạn chế rủi ro khi thị trường chững lại hoặc tài sản đầu cơ mất thanh khoản, đồng thời khuyến nghị ưu tiên bất động sản có thể khai thác cho thuê vì tài sản không tạo dòng tiền sẽ đọng vốn trong khi chủ sở hữu vẫn chịu chi phí duy trì và rủi ro mất thanh khoản, đặc biệt khi dùng đòn bẩy. Bà lưu ý Nhà nước có thể áp thuế với bất động sản thứ hai, thứ ba, và cho rằng nhóm tài sản thu nhập cố định đáng cân nhắc khi lãi suất khó giảm trong ngắn hạn, với lựa chọn mở rộng ra trái phiếu ngoài tiền gửi. Theo bà, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có thể là kênh huy động vốn thứ ba bên cạnh ngân hàng và chứng khoán, giúp doanh nghiệp huy động mà không pha loãng sở hữu và mang lại lợi suất cao hơn tiền gửi; lãi trả theo quý hoặc nửa năm có thể tái đầu tư, phần dòng tiền còn lại sau nghĩa vụ hằng tháng có thể phân bổ vào kênh rủi ro hơn như Bitcoin. Bà cho biết bất động sản tạo dòng tiền và thu nhập cố định là hai lớp tài sản ưu tiên, còn vàng chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ do thanh khoản hạn chế.

Ông Linh cho rằng nhà đầu tư cần xác định rõ vai trò từng lớp tài sản trước khi chọn kênh. Tiền gửi đáp ứng thanh khoản và sinh lời dễ dự tính nhưng đối mặt rủi ro lạm phát và rủi ro tổ chức tín dụng; thu nhập cố định tạo dòng tiền ổn định nhưng phải đánh giá kỹ tổ chức phát hành, khả năng trả nợ và chất lượng tài sản; cổ phiếu giúp tài sản tăng nhanh hơn nhưng trong bối cảnh lãi suất cao, chất lượng doanh nghiệp đặc biệt quan trọng. Ông cho biết đã giảm tỷ trọng tài sản thanh khoản và tăng tỷ trọng thu nhập cố định lên khoảng 30-40%, ưu tiên trái phiếu của tổ chức phát hành chất lượng tốt, được ngân hàng bảo lãnh và có lãi suất cao hơn tiền gửi tiết kiệm. Ông đang từng bước tăng tỷ trọng cổ phiếu vì định giá hiện tương đối thấp, với P/E thị trường khoảng 9,3-9,4 lần nếu loại trừ nhóm cổ phiếu hệ sinh thái Vingroup; với kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp tăng 15-17%, SHS ước tính P/E có thể giảm xuống khoảng 8,5 lần. Theo ông, mặt bằng định giá thấp cùng triển vọng tăng trưởng lợi nhuận tạo cơ hội đầu tư với lợi nhuận kỳ vọng lớn hơn rủi ro; ông chọn cổ phiếu dựa trên chất lượng tăng trưởng, khả năng tạo dòng tiền thực, hiệu quả kinh doanh nhiều năm và độ lành mạnh của bảng cân đối, đồng thời ít quan tâm hơn đến bất động sản do hiệu quả khai thác cho thuê đã giảm.