Việt Nam ban hành thông tư hoàn thiện khung pháp lý bù trừ thanh toán chứng khoán

Bộ Tài chính Việt Nam đã ban hành Thông tư số 145/2026/TT-BTC, thay thế Thông tư 119/2020/TT-BTC quy định về đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán, có hiệu lực từ ngày 16/11/2026.

Thông tư gồm 9 chương, 65 điều và 6 phụ lục. Về đăng ký, lưu ký, thông tư bãi bỏ một số thủ tục hành chính, bổ sung trường hợp chuyển quyền sở hữu, phân định rõ trách nhiệm các bên, phù hợp với Luật Chứng khoán sửa đổi và Nghị định 245/2025/NĐ-CP. Đối với bù trừ, thanh toán trước khi triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) cho cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền có bảo đảm, thông tư kế thừa cơ chế không yêu cầu có đủ tiền trước khi giao dịch (NPF) tại Thông tư 18/2025/TT-BTC, vốn đã góp phần nâng hạng thị trường chứng khoán.

Khi triển khai CCP, thông tư áp dụng cho cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm giao dịch trên hệ thống. Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC), công ty con của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), là CCP. Quy định ký quỹ thận trọng giai đoạn đầu: thành viên bù trừ tự xác định mức ký quỹ ban đầu cho nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức theo NPF; nhà đầu tư còn lại áp dụng ký quỹ 100%; giao dịch mua chứng quyền có bảo đảm yêu cầu ký quỹ 100% với mọi nhà đầu tư.

Thông tư bổ sung cơ chế thanh toán tức thời từng giao dịch trái phiếu doanh nghiệp niêm yết, thực hiện sau khi CCP vận hành ổn định và có đánh giá từ sở giao dịch, VSDC. Quy định về quản lý, sử dụng Quỹ hỗ trợ thanh toán, Quỹ bù trừ, Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ của VSDC và VSC cũng được hoàn thiện. Chế độ báo cáo được tinh giản, bỏ báo cáo định kỳ bằng giấy và một số báo cáo không cần thiết.