Việt Nam và Nhật Bản thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện với 80 tỷ USD đầu tư, định hướng ODA mới

Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam, ông Ito Naoki, khẳng định Nhật Bản cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển, với tổng vốn đầu tư lũy kế vượt 80 tỷ USD và một thế hệ ODA mới tập trung vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hạ tầng chiến lược.

Trong cuộc phỏng vấn với VnEconomy, ông Ito cho biết hai nước đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện và xác định các lĩnh vực ưu tiên mới như năng lượng, bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Nhật Bản dự kiến triển khai 15 dự án đầu tư thí điểm trong khuôn khổ Cộng đồng Phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) với tổng vốn khoảng 20 tỷ USD, tập trung vào điện khí LNG và năng lượng tái tạo. Ông Ito lưu ý, các dự án này đòi hỏi Việt Nam tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để bảo đảm tính khả thi về tài chính và vận hành bền vững dài hạn.

Về bán dẫn, Nhật Bản sẽ tiếp nhận và đào tạo khoảng 250 nghiên cứu sinh tiến sĩ thông qua chương trình nghiên cứu chung quốc tế NEXUS nhằm hỗ trợ mục tiêu đào tạo 500 nghiên cứu sinh tiến sĩ vào năm 2030 của Việt Nam. Trong lĩnh vực AI, nhân chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae vào tháng 5/2026, hai bên đã trao đổi về gói hỗ trợ AI kết hợp viện trợ tài chính với giải pháp công nghệ tiên tiến của doanh nghiệp Nhật Bản, góp phần xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn phản ánh đặc trưng văn hóa, ngôn ngữ Việt Nam.

Ông Ito nhấn mạnh các lợi thế của Việt Nam: tăng trưởng GDP 8,02% năm 2025 (cao nhất Đông Nam Á), mục tiêu tăng trưởng hai con số trong 5 năm tới, dân số hơn 100 triệu người với độ tuổi trung bình khoảng 34, cùng cải cách hành chính đang diễn ra là những yếu tố thu hút doanh nghiệp Nhật Bản. Theo khảo sát của JETRO, khoảng 70% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam dự kiến kinh doanh có lãi và khoảng 60% có kế hoạch mở rộng hoạt động trong 1-2 năm tới.

Về ODA, ông Ito cho biết ODA lũy kế của Nhật Bản dành cho Việt Nam đạt khoảng 3 nghìn tỷ yên (vốn vay), 200 tỷ yên (viện trợ không hoàn lại) và 200 tỷ yên (hợp tác kỹ thuật). Trong chuyến thăm của Chủ tịch JICA Tanaka Akihiko vào tháng 6/2026, gói hỗ trợ ODA mới đã được công bố, tập trung vào bốn lĩnh vực: khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển doanh nghiệp và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; môi trường đầu tư; hạ tầng chiến lược. Tháng 3/2026, Nhật Bản đã quyết định cung cấp khoản vay chương trình về biến đổi khí hậu và chuyển đổi xanh trị giá 330 triệu USD.

Ông Ito cũng bày tỏ mong muốn tăng cường hợp tác bảo vệ bản quyền và sở hữu trí tuệ, dẫn con số thiệt hại ước tính khoảng 1.400 nghìn tỷ đồng mỗi năm đối với các chủ thể quyền Nhật Bản do trang web truyện tranh lậu. Hội thảo về bảo vệ bản quyền dự kiến diễn ra ngày 30/7/2026 tại Hà Nội.