Việt Nam: Đại biểu Quốc hội đề xuất bỏ tư duy giá thấp nhất, chuyển sang đánh giá theo chi phí vòng đời

Các đại biểu Quốc hội Việt Nam đang đề xuất cải cách toàn diện Luật Đấu thầu, chuyển từ tiêu chí giá thấp nhất sang đánh giá theo chi phí vòng đời dự án nhằm nâng cao hiệu quả lâu dài.

Trong phiên thảo luận tổ ngày 23/10, các đại biểu đã chỉ ra nhiều bất cập kéo dài trong quy trình đấu thầu hiện hành, bao gồm thủ tục quá phức tạp và cứng nhắc, gây đình trệ các dự án y tế, giáo dục và hạ tầng. Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan (Đoàn TP.HCM) cho rằng việc áp dụng đấu thầu tràn lan đã tạo gánh nặng thủ tục. Tại bệnh viện công, quy trình kéo dài dẫn đến thiếu thuốc, buộc bệnh nhân bảo hiểm y tế phải tự mua bên ngoài, trong khi bệnh viện tư nhân nhập khẩu thiết bị nhanh chóng.

Đại biểu Lê Ngọc Sơn (Đoàn TP.HCM) phân tích giá rẻ chưa hẳn là tối ưu, khi chọn nhà thầu giá thấp nhất thường thu được sản phẩm chất lượng kém, chi phí vận hành, sửa chữa tăng cao. Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TP.HCM) bày tỏ đau xót khi nhiều bác sĩ, cán bộ giỏi vướng vòng lao lý do sai sót khách quan từ thủ tục đấu thầu vượt quá năng lực chuyên môn.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh 6 nhóm vấn đề then chốt, trong đó phân cấp, phân quyền cho chủ đầu tư là nội dung cốt lõi. Chủ đầu tư được trao quyền quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu, bao gồm chỉ định thầu và đàm phán cạnh tranh, nhưng phải chịu trách nhiệm toàn bộ. Luật sửa đổi cũng nghiêm cấm chia nhỏ dự án để né tránh đấu thầu rộng rãi, đồng thời quy định khung hạn mức chỉ định thầu rõ ràng. Các đại biểu đề xuất khống chế giá trị tùy chọn mua thêm không quá 30% giá trị gói thầu ban đầu, áp dụng đúng đơn giá trúng thầu để ngăn chặn lạm dụng.