Việt Nam: Quốc hội thảo luận sửa đổi bốn luật nhằm kiểm soát sức mạnh thị trường số

Các đại biểu Quốc hội đề xuất siết chặt định nghĩa vị trí thống lĩnh thị trường trong môi trường số tại phiên thảo luận về dự án luật sửa đổi, bổ sung bốn luật lĩnh vực công thương.

Đại biểu Trần Mạnh Huy (Đoàn Đà Nẵng) cho rằng doanh nghiệp có thị phần dưới 10% vẫn nên bị coi là có vị trí thống lĩnh nếu kiểm soát dữ liệu quan trọng, nền tảng hoặc hạ tầng thiết yếu. Dự thảo hiện ấn định ngưỡng 10% là mức dưới đó không xác định vị trí thống lĩnh, kể cả khi có bằng chứng về sức mạnh thị trường đáng kể. Cách tiếp cận này có nguy cơ bỏ sót doanh nghiệp chiếm thị phần nhỏ nhưng vẫn có khả năng chi phối qua dữ liệu, mạng lưới hoặc chi phí chuyển đổi cao.

Các đại biểu khác nêu loạt hành vi số cần cấm: thuật toán tự ưu đãi sản phẩm, đánh giá giả mạo, khóa dữ liệu gây khó chuyển đổi và thiết kế giao diện lừa đảo như tạo cảm giác khan hiếm giả hoặc làm mờ nút hủy. Đại biểu Nguyễn Minh Đức (Đoàn TP.HCM) nhấn mạnh các hành vi này xâm phạm trực tiếp quyền lợi người tiêu dùng, việc xử lý không nên phụ thuộc vào yêu cầu chứng minh thiệt hại của doanh nghiệp đối thủ.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết cơ quan soạn thảo đã tiếp nhận 204 ý kiến và sẽ tiếp tục hoàn thiện dự án luật. Ông xác nhận cách tiếp cận kết hợp ngưỡng thị phần 10% với các yếu tố như dữ liệu người dùng, hiệu ứng mạng lưới và chi phí chuyển đổi. Về quyền người tiêu dùng, dự thảo yêu cầu doanh nghiệp có phương thức để khách hàng chủ động đồng ý hoặc từ chối sử dụng dữ liệu theo từng mục đích riêng. Tranh chấp trong phạm vi một xã do UBND cấp xã giải quyết; liên xã thuộc trách nhiệm cấp tỉnh; liên tỉnh do các bộ chuyên ngành xử lý qua tổng đài và nền tảng số tập trung. Mục tiêu của dự luật là đẩy mạnh phân cấp, cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ, tháo gỡ vướng mắc sản xuất kinh doanh, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và doanh nghiệp.