Việt Nam nghiên cứu các biện pháp hỗ trợ chi phí để cân đối kênh trái phiếu xanh và tín dụng xanh

Thị trường trái phiếu xanh của Việt Nam vẫn còn rất nhỏ so với tín dụng xanh, tạo ra sự mất cân đối về cơ cấu nguồn vốn cho chuyển đổi xanh, theo một chuyên gia độc lập viết trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam.

Phát hành trái phiếu xanh năm 2025 chỉ đạt 3.407 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức hơn 10.000 tỷ đồng của năm trước, trong khi dư nợ tín dụng xanh đạt gần 828 nghìn tỷ đồng vào cuối quý 1/2026. Dư nợ trái phiếu doanh nghiệp xanh và trái phiếu bền vững đến cuối quý 1/2026 chỉ khoảng 1,1 tỷ USD (tương đương 28,63 nghìn tỷ đồng), bằng 3,46% dư nợ tín dụng xanh.

Chính phủ đã có những bước đi chính sách ban đầu. Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ngày 4/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ thiết lập tiêu chí môi trường và cơ chế xác nhận dự án thuộc danh mục phân loại xanh. Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội đưa ra chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với một số khoản vay phục vụ dự án xanh, tuần hoàn và đáp ứng khung ESG.

Dựa trên kinh nghiệm của Hàn Quốc, Singapore và Nhật Bản, chuyên gia đề xuất Việt Nam nghiên cứu chương trình hỗ trợ chi phí vốn có thời hạn cho trái phiếu xanh đáp ứng tiêu chí phân loại xanh, với mức hỗ trợ thấp hơn 2% áp dụng cho tín dụng xanh, thời hạn 1-2 năm, có trần theo doanh nghiệp và được rà soát định kỳ. Chuyên gia cũng khuyến nghị cơ chế "hộ chiếu xanh" cho phép kết quả xác nhận xanh và dữ liệu cốt lõi của dự án được sử dụng lại khi chuyển từ tín dụng ngân hàng sang phát hành trái phiếu xanh, và chuyển hướng vốn quốc tế giá rẻ từ cho vay trực tiếp sang tăng cường tín nhiệm cho phát hành trái phiếu xanh của doanh nghiệp vừa và nhỏ và dự án cơ sở hạ tầng.

Chương trình của Hàn Quốc gắn với K-Taxonomy hỗ trợ một phần chi phí lãi trái phiếu xanh trong 1 năm kể từ ngày phát hành, tối đa 300 triệu Won/doanh nghiệp — 0,2% đối với doanh nghiệp lớn và 1,0% đối với SMEs năm 2025 — và nâng tỷ trọng trái phiếu xanh áp dụng K-Taxonomy lên khoảng 65% thị trường từ 10%. Chương trình Sustainable Bond Grant Scheme của Singapore hỗ trợ 100% chi phí đánh giá độc lập, tối đa 100.000 SGD/đợt phát hành. Bộ Môi trường Nhật Bản bố trí 670 triệu Yên năm tài khóa 2026 cho chương trình thúc đẩy tài chính xanh, hỗ trợ 30% chi phí đánh giá độc lập cho trái phiếu xanh và bền vững, 60% cho công cụ liên kết bền vững, chi phí tư vấn hỗ trợ 50% tối đa 20 triệu yên/kế hoạch.