Việt Nam cần đẩy nhanh thu hút FDI công nghệ cao trong bối cảnh cạnh tranh khu vực

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), 9 tháng đầu năm 2026, vốn FDI đăng ký tại Việt Nam đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ; vốn giải ngân ước đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%, cao nhất 5 năm.

Dù vậy, Cục Đầu tư nước ngoài cảnh báo cạnh tranh thu hút các dự án công nghệ cao như trung tâm dữ liệu, bán dẫn, AI và hạ tầng số trong khu vực ngày càng gay gắt. Thái Lan nửa đầu năm 2026 ghi nhận hồ sơ đầu tư tăng 37% lên 43,6 tỷ USD, riêng vốn FDI đăng ký tăng vọt 80% lên 40,5 tỷ USD nhờ làn sóng đầu tư hạ tầng số và trung tâm dữ liệu AI. Malaysia tiếp tục củng cố vị thế trung tâm dữ liệu và AI tại Johor với nhiều cam kết từ các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Cuối tháng 8/2026, Ấn Độ công bố Chương trình Sản xuất điện thoại di động (MPMS) với ngân sách 62.500 crore rupee, tương đương khoảng 7,5 tỷ USD, kéo dài 5 năm tài chính từ 2026-2027 đến 2030-2031. Chương trình gắn hỗ trợ với kết quả kinh doanh, khuyến khích sử dụng linh kiện mua trong nước như màn hình, camera, vỏ, pin và cáp sạc, đồng thời ưu đãi thêm cho thương hiệu nội địa đáp ứng điều kiện về sở hữu, kiểm soát và sở hữu trí tuệ. Trước đó, chương trình PLI của Ấn Độ đã giúp kim ngạch xuất khẩu điện thoại thông minh tăng hơn 7 lần từ 3,1 tỷ USD lên 24,1 tỷ USD giai đoạn 2022-2025.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 280/NQ-CP thực hiện Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, giao Bộ Tài chính thể chế hóa cơ chế ưu đãi linh hoạt cho các dự án cốt lõi và thúc đẩy liên kết giữa khu vực trong nước và FDI. Luật Đầu tư 2025 đã đơn giản hóa thủ tục và tạo luồng xanh cho các dự án công nghệ chiến lược. Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Bùi Thu Thủy cho biết Luật Đầu tư đang được đề nghị sửa đổi, bổ sung theo hướng định hình bản đồ đầu tư theo vùng và thiết lập cơ chế ưu đãi đặc thù, bao gồm đàm phán ưu đãi với các đối tác lớn.

Quỹ Hỗ trợ đầu tư của Việt Nam hỗ trợ bằng tiền mặt cho R&D, đầu tư tài sản cố định và sản xuất công nghệ cao nhưng được thiết kế cho nhiều lĩnh vực, khác với cách Ấn Độ tập trung vào một ngành cụ thể với các mục tiêu định lượng rõ ràng. Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Phạm Văn Thịnh tại Diễn đàn Go Global Bắc Ninh 2026 nhận định Việt Nam chỉ còn khoảng 5 năm để xây dựng vị thế trung tâm cung ứng toàn cầu, sau giai đoạn 2031-2032 lượng nhà máy quy mô lớn dịch chuyển sang thị trường này sẽ không còn nhiều.