Việt Nam: Doanh nghiệp cần tổ chức lại chuỗi cung ứng để khai thác sâu CPTPP

Doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) từ chỉ tập trung vào ưu đãi thuế sang tái cấu trúc chuỗi cung ứng, theo ông Ngô Chung Khanh, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên, Bộ Công Thương.

Tổng kim ngạch nhập khẩu của toàn khối CPTPP, không tính Việt Nam, năm 2025 vào khoảng 4.250 tỷ USD, trong khi xuất khẩu của Việt Nam sang các thành viên còn lại chỉ hơn 70 tỷ USD, tương đương thị phần hơn 1%. Riêng Canada và Mexico, mỗi năm nhập khẩu trên 700 tỷ USD và 650 tỷ USD, xuất khẩu của Việt Nam năm 2025 cũng mới chiếm khoảng hơn 1%.

Bà Đỗ Thị Thúy Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, cho rằng mỗi thị trường CPTPP có thể đặt ra những yêu cầu khác nhau về kỹ thuật, môi trường, giao hàng, vật liệu và truy xuất nguồn gốc, vì vậy doanh nghiệp không thể áp dụng một mô hình chung. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “có đơn hàng mới sản xuất” sang chủ động nghiên cứu thị trường và chuẩn bị năng lực.

Quy tắc xuất xứ là mắt xích đặc biệt quan trọng, đòi hỏi đầu tư vào quản trị dữ liệu và quản trị nhà cung cấp, nhất là trong ngành điện tử. CPTPP đang thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ quản trị một sản phẩm sang quản trị cả hệ sinh thái sản xuất, kết nối nhà cung cấp nguyên liệu, nhà sản xuất linh kiện, doanh nghiệp lắp ráp, nhà mua hàng, đối tác công nghệ và logistics. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, ba điểm nghẽn nổi bật là thiếu thông tin, thiếu nguồn lực và thiếu mạng lưới đối tác tin cậy.