Việt Nam cần khơi thông vốn tư nhân cho chuyển đổi xanh khi ngân sách nhà nước không đơn độc gánh được

Việt Nam cần khoảng 368 tỷ USD đến năm 2040 để thực hiện các cam kết khí hậu, nhưng ngân sách nhà nước không thể đơn độc gánh vác quy mô này, đòi hỏi phải huy động mạnh vốn tư nhân cho tài chính xanh, theo Bộ Tài chính.

Đến cuối quý I/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt 828.000 tỷ đồng, với 82 tổ chức tín dụng tham gia, ghi nhận mức tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm từ năm 2017. Tuy nhiên, tỷ trọng tín dụng xanh trên tổng dư nợ toàn nền kinh tế gần như đứng yên quanh mốc 4-4,5% suốt nhiều năm. Năm 2025, Việt Nam phát hành khoảng 726 triệu USD trái phiếu xanh và bền vững qua 9 đợt, tăng 28% so với năm 2024 nhưng chỉ bằng khoảng 3% lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong năm. Chính phủ chưa phát hành trái phiếu xanh chính phủ, dù Bộ Tài chính đã xây dựng đề án thí điểm từ năm 2024.

Indonesia đã phát hành sukuk xanh chính phủ ra thị trường quốc tế từ năm 2018, huy động được khoảng 9,6 tỷ USD; trong khi Thái Lan có khoảng 30 tỷ USD trái phiếu ESG đang lưu hành, chiếm 5,9% thị trường nợ. Malaysia có bảo lãnh nhà nước 70% cho khoản vay xanh của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ban hành Quyết định 21/2025/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 22/8/2025, phân loại dự án xanh gồm 45 loại hình thuộc 7 lĩnh vực — lần đầu tiên Việt Nam có quy định về phân loại dự án xanh. Chính phủ cũng ban hành Nghị định 29/2026/NĐ-CP lập sàn giao dịch carbon trong nước, vận hành thí điểm từ ngày 29/6/2026. Hạn ngạch phát thải thí điểm khoảng 243 triệu tấn CO2 cho năm 2025 và 268 triệu tấn cho năm 2026 đã được phân bổ cho 110 cơ sở trong các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm gồm nhiệt điện, thép và xi măng.