Việt Nam: Chuyên gia kinh tế BIDV cho rằng doanh nghiệp không thể chỉ trông vào tín dụng

Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia, cho rằng Việt Nam không thể chỉ trông vào tín dụng ngân hàng để tài trợ chu kỳ tăng trưởng mới mà phải mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Phát biểu tại một diễn đàn đầu tư ở Hà Nội ngày 12/11, ông Lực nêu ba hướng hỗ trợ dự kiến cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: cấp "voucher" đào tạo trước mắt hướng tới 10.000 CEO; mục tiêu hệ thống tài chính, tín dụng cung cấp vốn cho ít nhất 300.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa đến năm 2030; và hỗ trợ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Với chuyển đổi xanh, doanh nghiệp có thể được hỗ trợ lãi suất khoảng 2%, trong khi một số địa phương như Hà Nội đã triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi số lên tới 50% chi phí đầu tư, nâng cấp công nghệ.

Dư nợ tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế, cao hơn 3 điểm phần trăm so với mức bình quân 17% của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, theo ông Lực. Ông cho biết việc sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa theo định hướng chuyển thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa được kỳ vọng tạo thay đổi căn cơ về chính sách. Ông Lực cũng nói doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa nguồn vốn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng, lưu ý cho thuê tài chính còn ít được quan tâm, về bản chất là tín dụng trung và dài hạn không đòi hỏi tài sản thế chấp. Những doanh nghiệp đủ điều kiện nên chuyên nghiệp hóa hoạt động, nâng cao tính minh bạch và sẵn sàng niêm yết trên thị trường chứng khoán.

Lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước hiện ở mức 4,5%, gần như không còn nhiều dư địa để giảm, trong khi lãi suất huy động và cho vay đã tăng, ông Lực cho hay. Ông lý giải việc lãi suất tăng từ khoảng thời điểm này năm 2025 bởi mục tiêu tăng trưởng được điều chỉnh lên 8%, định hướng tăng trưởng tín dụng được nới từ 15-16% lên 19%, xu hướng giảm lãi suất thế giới chững lại và phân hóa, nhu cầu tích lũy vốn gia tăng khi nền kinh tế chuẩn bị cho chu kỳ mới, và lạm phát bắt đầu nhích lên. Ông cho rằng có thể thử giảm lãi suất huy động khoảng 0,5 điểm phần trăm trước khi tính bước tiếp theo, và hệ thống ngân hàng đã được chỉ đạo phấn đấu giảm 1,5-2 điểm phần trăm lãi suất cho vay nhưng biên lãi ròng thu hẹp gây sức ép; NIM giảm còn khoảng 2,5% từ mức khoảng 3% cuối năm 2025 và 2,8% quý I năm nay. Giảm lãi suất cần có trọng tâm, trọng điểm thay vì đại trà, và trong năm 2027-2028 cần phối hợp nhiều công cụ, gồm nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ của Ngân hàng Nhà nước, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ dự án tồn đọng và đẩy nhanh hoàn thuế giá trị gia tăng.

Ông Lực dự báo GDP Việt Nam có thể đạt 9,5-9,7% năm nay và khoảng 10% năm tới, trong khi tăng trưởng kinh tế thế giới dự kiến khoảng 3%. Trong 9 tháng đầu năm, nông nghiệp tăng 4,2%, công nghiệp và xây dựng tăng 10,2%, dịch vụ tăng khoảng 9,3-9,4%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng khoảng 15%, trong đó đầu tư nhà nước tăng 17,5%, FDI tăng 14,5% và khu vực tư nhân tăng 14%. Tiêu dùng cuối cùng mới tăng khoảng 8,3-8,4% so với mức cần 9-9,5%. Ông lưu ý bốn nhóm rủi ro: áp lực lạm phát dự báo 4,5-4,7% năm nay và khoảng 4,5% năm tới, thanh khoản hệ thống tài chính, khó khăn trên thị trường bất động sản và bất định từ bên ngoài. Ông cho biết nhập siêu hàng hóa giảm còn khoảng 12 tỷ USD trong 10 tháng từ khoảng 19 tỷ USD trong 9 tháng, nhưng tổng nhập siêu khoảng 20 tỷ USD khi tính cả nhập siêu dịch vụ khoảng 8 tỷ USD, với xuất khẩu điện tử tăng 71% trong 10 tháng.