Việt Nam điều hướng bối cảnh FDI toàn cầu mới giữa bất định địa chính trị

Đầu tư trực tiếp nước ngoài toàn cầu đang chuyển dịch theo hướng ưu tiên an toàn, ổn định và các ngành chiến lược, đòi hỏi Việt Nam chuyển trọng tâm từ ưu đãi đại trà sang cạnh tranh bằng năng lực nền và chất lượng môi trường đầu tư.

Địa chính trị trở thành biến số lớn nhất trong quyết định đầu tư: 76% cơ quan xúc tiến đầu tư trong khảo sát năm 2026 của UNCTAD coi căng thẳng, xung đột là yếu tố tác động lớn nhất tới FDI, vượt qua suy giảm tăng trưởng (58%) và bất định thương mại (54%). FDI toàn cầu năm 2025 tăng 6%, đạt 1.600 tỷ USD, nhưng nếu loại dòng vốn trung chuyển, mức tăng chỉ 4%; vốn vào các nước phát triển tăng 11% trong khi các nước đang phát triển chỉ tăng 2%.

Việt Nam đã tìm được điểm vào ở các phân đoạn như đóng gói, kiểm thử và thiết kế bán dẫn — dự án 4,5 tỷ USD của Amkor nằm trong nhóm 10 dự án lớn nhất châu Á năm 2025. Tám tháng đầu năm 2026, vốn đăng ký FDI đạt 40,6 tỷ USD, tăng 55,4%; vốn thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%, cao nhất 5 năm.

Bài viết kiến nghị Việt Nam chuyển từ thu hút nhiều sang định vị đúng, áp dụng ưu đãi dựa trên kết quả tương thích thuế tối thiểu toàn cầu, cạnh tranh bằng năng lực nền thay vì trợ cấp, quản trị an ninh đầu tư cân xứng và bảo vệ uy tín điểm đến.