Việt Nam cần 294 tỷ USD đầu tư để đạt mục tiêu hydrogen sạch năm 2050

Việt Nam cần khoảng 294 tỷ USD vốn đầu tư để sản xuất 20 triệu tấn hydrogen vào năm 2050 theo Quyết định số 165/QĐ-TTg, trong khi vốn tự có trong nước không thể đáp ứng quy mô này.

Theo Báo cáo Thị trường Hydrogen sạch tại Việt Nam (nhóm chuyên gia tư vấn GGGI - NIC xây dựng, tháng 9/2026), trên toàn cầu khoảng 1.749 dự án hydrogen sạch đang được phát triển vào năm 2025 với vốn cam kết vượt 110 tỷ USD, nhưng chỉ khoảng 30% (510 dự án) đạt quyết định đầu tư cuối cùng hoặc đang xây dựng, vận hành.

Bốn điểm nghẽn tài chính cốt lõi tồn tại. Hydrogen xanh tại Việt Nam có giá thành khoảng 5-7 USD/kg, so với mức 1,5-2 USD/kg mà các ngành công nghiệp sẵn sàng chi trả cho hydrogen xám hoặc nâu — chênh lệch từ 2,5 đến gần 5 lần. Các ngân hàng thương mại thiếu dữ liệu và năng lực kỹ thuật để thẩm định rủi ro công nghệ hydrogen, đồng thời nguồn vốn huy động chủ yếu ngắn hạn trong khi dự án cần tín dụng dài hạn 15-25 năm. Việt Nam mới phát hành khoảng 1,16 tỷ USD trái phiếu xanh trong 5 năm qua, trong khi nhu cầu vốn trung bình cho dự án xanh khoảng 20 tỷ USD mỗi năm — mỗi năm phát hành chỉ tương đương khoảng 10% nhu cầu. Vay ngoại tệ nhưng thu doanh thu bằng đồng Việt Nam tạo rủi ro tỷ giá suốt vòng đời khoản vay, trong khi chính sách bảo lãnh của Chính phủ cho dự án năng lượng tư nhân còn thận trọng.

Tài chính hỗn hợp đang được quan tâm: vốn viện trợ không hoàn lại hoặc vay ưu đãi từ các định chế phát triển như Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển châu Á, JICA và GIZ có thể đóng vai trò tầng chịu lỗ đầu tiên hoặc hạ lãi suất toàn gói. Cam kết huy động JETP khoảng 15,5 tỷ USD đang được cụ thể hóa theo quyết định ngày 20/03/2026 với nhóm công tác chuyên trách về hydrogen xanh, còn AZEC là nền tảng hợp tác kết nối doanh nghiệp Việt Nam với đối tác công nghệ, năng lượng Nhật Bản trong chuỗi giá trị hydrogen và amoniac xanh.

Các công cụ chia sẻ rủi ro thí điểm được đề xuất gồm Hợp đồng chênh lệch giá hoặc Hợp đồng chênh lệch carbon cho 1-2 dự án lớn, Quỹ Tín dụng xanh hydrogen với mức bảo lãnh 30-50% từ vốn mồi ngân sách kết hợp JETP, AZEC, GCF, hợp đồng bao tiêu thí điểm của PVN, Vinachem, EVN, TKV với lộ trình phối trộn hydrogen sạch bắt buộc đến năm 2030, và ưu đãi đầu tư theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP và Quyết định 21/2026/QĐ-TTg miễn giảm tiền sử dụng đất, khu vực biển và xếp hydrogen xanh vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.