Việt Nam cần thị trường carbon để khơi thông dòng vốn xanh, chuyên gia ADB nhận định

Việt Nam cần phát triển thị trường carbon và xây dựng hệ thống tài chính cân bằng hơn để huy động nguồn vốn lớn, dài hạn cho chuyển đổi xanh và cam kết Net Zero, theo ông Bùi Minh Giáp, Chuyên gia Kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam.

Việc chỉ dựa vào tín dụng ngân hàng và ngân sách nhà nước là không đủ, ông Giáp nhận định, vì các dự án xanh thường có thời gian hoàn vốn dài và rủi ro công nghệ, chính sách cao hơn dự án thông thường. Việt Nam nên huy động thêm vốn tư nhân, tài chính xanh, tài chính khí hậu và các công cụ chia sẻ rủi ro thông qua thị trường trái phiếu, cổ phiếu, quỹ đầu tư, bảo hiểm, quỹ hưu trí, PPP và tài chính hỗn hợp phát triển sâu hơn, vị chuyên gia nói thêm.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy các nền kinh tế huy động vốn xanh hiệu quả không coi tài chính xanh là chương trình riêng lẻ mà đặt trong chiến lược phát triển tổng thể với các ưu tiên đầu tư rõ ràng, danh mục dự án có khả năng huy động vốn, tiêu chuẩn xanh minh bạch và vốn công được sử dụng để giảm rủi ro cho đầu tư tư nhân, ông Giáp cho biết. Ngân hàng vẫn quan trọng trong cấp tín dụng, nhưng thị trường vốn cần cung cấp thêm sản phẩm như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững, quỹ đầu tư hạ tầng và các công cụ tài chính dài hạn, với các nhà đầu tư tổ chức tạo nguồn vốn ổn định hơn.

Thị trường carbon có thể tạo tín hiệu thị trường giúp dịch chuyển vốn sang các hoạt động xanh hơn, ông Giáp nhận định, khiến các dự án năng lượng sạch và tiết kiệm năng lượng hấp dẫn hơn về tài chính, trong khi doanh nghiệp phát thải cao phải tính đến chi phí carbon. Tuy nhiên, nếu thị trường thiếu minh bạch, thanh khoản thấp hoặc tiêu chuẩn tín chỉ không rõ, tác động huy động vốn sẽ hạn chế, ông cảnh báo, đồng thời kêu gọi Việt Nam xây dựng hệ thống đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải đáng tin cậy, cùng cơ chế đăng ký, giao dịch minh bạch và tiêu chuẩn tín chỉ rõ ràng.

Ông Giáp xác định bốn ưu tiên cho 5-10 năm tới: tạo danh mục dự án xanh có chất lượng và khả năng huy động vốn; hoàn thiện khung chính sách và tiêu chuẩn thị trường với phân loại xanh rõ ràng và dữ liệu khí hậu; phát triển hệ thống tài chính cân bằng hơn; và gắn chuyển đổi xanh với năng suất, năng lực cạnh tranh để công nghệ xanh, năng lượng sạch và sản xuất tuần hoàn trở thành một phần của chiến lược tăng trưởng dài hạn.