Việt Nam cần khung pháp lý toàn diện cho chuyển giao tài sản

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển giao tài sản của lớp doanh nhân khởi nghiệp từ thập niên 1990, nhưng các công cụ pháp lý hiện nay vẫn có những giới hạn.

Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore đều đã phát triển cơ chế tín thác vượt ra ngoài phạm vi di chúc truyền thống, cho phép chuyển giao tài sản theo giai đoạn, quản lý tài sản và kế hoạch kế nhiệm. Luật Tín thác sửa đổi của Nhật Bản có hiệu lực từ năm 2007 đã mở rộng tính linh hoạt của tín thác gia đình, và Bộ Tư pháp nước này đã phát hành tài liệu hướng dẫn về tín thác vào năm 2026. Khung pháp lý của Singapore về tín thác gia đình cho phép quản lý tài sản dài hạn thông qua bên thứ ba theo các điều kiện xác lập trước. Hàn Quốc triển khai cơ chế tín thác đối với quyền nhận tiền bảo hiểm từ năm 2024, cho phép người thụ hưởng nhận tiền theo từng giai đoạn. Đến cuối tháng 8/2026, tổng giá trị hợp đồng của cơ chế này tại ba doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ lớn nhất Hàn Quốc đạt hơn 1.000 tỷ won.

Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 2015 quy định di chúc là phương thức chuyển giao tài sản sau khi chết, nhưng Điều 644 quy định một số người thừa kế bao gồm con chưa thành niên, cha mẹ, vợ chồng và con thành niên không có khả năng lao động có thể được hưởng ít nhất 2/3 suất thừa kế theo pháp luật bất kể nội dung di chúc. Tặng cho hoặc chuyển nhượng tài sản khi còn sống giải quyết việc chuyển quyền sở hữu nhưng chưa tự động tạo ra cơ chế quản lý tài sản dài hạn. Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có thể xác định rõ người thụ hưởng và tạo nguồn lực tài chính, song không thể thay thế cơ chế pháp lý về quản lý tài sản và thừa kế.

Các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ như Techcom Life đang đặt sản phẩm trong mối liên hệ với mục tiêu tài chính dài hạn của khách hàng, từ chuẩn bị nguồn lực cho thế hệ sau đến giáo dục và kế hoạch hưu trí, dù bảo hiểm và tín thác là hai cơ chế pháp lý khác nhau.