Việt Nam, Na Uy kỳ vọng VEFTA mở rộng thương mại sau 14 năm đàm phán

Việt Nam và Na Uy coi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA) vừa ký kết là bước khởi đầu cho hợp tác thương mại và đầu tư sâu rộng hơn, theo Tham tán Thương mại Na Uy Morten Langsholdt, sau 14 năm đàm phán.

Việt Nam và bốn nước thành viên Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) gồm Na Uy, Thụy Sĩ, Iceland và Liechtenstein đã ký hiệp định ngày 18/10. Thuế nhập khẩu cá hồi Na Uy sẽ giảm xuống 0% ngay khi VEFTA có hiệu lực, từ mức 15% hiện nay, giúp doanh nghiệp Na Uy cạnh tranh bình đẳng với các nguồn cung như Liên minh châu Âu, vốn đã có hiệp định thương mại tự do với Việt Nam. Các mặt hàng thủy sản khác sẽ giảm thuế dần, và trong vòng 10 năm tới 100% hàng hóa xuất khẩu giữa hai nước sẽ được miễn thuế nhập khẩu.

Lợi ích của hiệp định mang tính hai chiều, khi thị trường Việt Nam mở cửa cho hàng hóa các nước EFTA trên cơ sở miễn thuế, theo ông Langsholdt, và người tiêu dùng Na Uy sẽ có thêm cơ hội tiếp cận cà phê, trái cây Việt Nam. Theo Tham tán, cơ hội lớn hơn nằm ngoài thương mại hàng hóa: những quy định và điều kiện kinh doanh rõ ràng, dễ dự đoán hơn sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư và kinh doanh dịch vụ tại thị trường của nhau.

VEFTA bổ trợ cho quan hệ Đối tác Chiến lược Xanh mà Việt Nam và Na Uy thiết lập tháng 4/2026, với bốn lĩnh vực trọng tâm gồm nuôi trồng thủy sản, hàng hải, năng lượng và kinh tế tuần hoàn; hiệp định thương mại tạo khuôn khổ để hiện thực hóa các định hướng đó. Các doanh nghiệp Na Uy đang hoạt động tại Việt Nam gồm Mowi, doanh nghiệp chế biến thủy sản tại Việt Nam để xuất khẩu sang các thị trường như Nhật Bản, tạo nhiều việc làm, và Jotun Paint, có mặt tại Việt Nam từ năm 1994.

Ông Langsholdt cho rằng không khoản đầu tư nào được thực hiện chỉ dựa trên sự tồn tại của hiệp định, và khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam hiểu rõ thị trường Na Uy chứ không chỉ quan tâm thuế quan — người tiêu dùng nơi đây muốn biết sản phẩm được sản xuất như thế nào, ở đâu — coi việc đáp ứng các tiêu chuẩn đó là cơ hội tiếp cận thị trường lớn hơn, và xây dựng quan hệ đối tác lâu dài. Một ví dụ ông nêu là lĩnh vực đóng tàu, nơi doanh nghiệp Na Uy tìm kiếm đối tác đáng tin cậy.