Việt Nam sửa đổi 36 thủ tục cấp C/O từ ngày 1/5/2026

Việt Nam đã sửa đổi, bổ sung 36 thủ tục hành chính cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), có hiệu lực từ ngày 1/5/2026 theo quyết định do Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng ký ngày 9/4/2026.

Nhóm lớn nhất gồm 20 thủ tục cấp C/O ưu đãi, tương ứng với các FTA mà Việt Nam tham gia. Đó là các mẫu trong khuôn khổ ASEAN và ASEAN+ như D, E, AK, AJ, AI, AANZ, AHK; các mẫu song phương VJ, VC, VK, EAV, VN-CU, VI, mẫu S với Lào, mẫu X với Campuchia; các mẫu của FTA thế hệ mới gồm CPTPP, EUR.1 theo EVFTA và UKVFTA, RCEP; cùng mẫu A theo chế độ thuế quan phổ cập.

Nhóm thứ hai gồm 9 thủ tục cấp C/O không ưu đãi và chứng nhận đặc thù, như mẫu B cho hàng xuất khẩu sang nước không có FTA hoặc không đáp ứng quy tắc xuất xứ, mẫu ICO cho cà phê, mẫu DA59 cho Nam Phi, mẫu BR9 cho đồ uống, rượu sang Brazil, cùng các mẫu cho Peru, Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuela và mẫu GSTP. Bảy thủ tục khác gồm cấp C/O cho hàng gửi kho ngoại quan, hàng của doanh nghiệp chế xuất, cấp C/O giáp lưng, cấp sau, cấp lại và chấp thuận tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN.

Hồ sơ được tinh giản: doanh nghiệp không còn phải nộp bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh vì cơ quan cấp C/O tự tra cứu trên cơ sở dữ liệu quốc gia. Với một số mẫu như mẫu D, sau lần đề nghị đầu tiên, một số chứng từ đã nộp có giá trị 2 năm; thay đổi này nhằm rút ngắn thời gian xử lý và giảm áp lực hành chính cho bộ phận xuất nhập khẩu. Đại diện Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang, doanh nghiệp chế biến nông sản tại Đồng bằng sông Cửu Long, cho rằng xử lý hồ sơ C/O nhanh và chính xác hơn có thể cải thiện tiến độ giao hàng, năng lực cạnh tranh và chi phí xuất khẩu.

Tuy vậy, quy tắc xuất xứ vẫn là rào cản. Khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam về EVFTA cho thấy khoảng 1/3 doanh nghiệp chưa tận dụng được ưu đãi thuế quan vì không đáp ứng quy tắc xuất xứ. Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, lý giải nguyên nhân gồm việc doanh nghiệp ưu tiên hiệp định có lợi thế nhất trong 18 FTA đã ký, rào cản từ quy tắc và chứng nhận xuất xứ, và hiểu biết hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông Trần Ngọc Quân, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Bỉ và EU, cho rằng Việt Nam chỉ còn 3 đến 5 năm "thời gian vàng" để tận dụng EVFTA, và Thông tư 14/2026/TT-BCT ngày 25/3/2026 đã làm rõ quy tắc xuất xứ của hiệp định này, gồm cơ chế cộng gộp và tự chứng nhận xuất xứ.